Halina Kowalewska

Sztandar dla Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Tulcach

8 czerwca w szkole odbyła się uroczystość nadania i poświęcenia sztandaru dla Szkoły Podstawowej w Tulcach im. „ Powstańców Wielkopolskich”. Przyjęcie sztandaru to kolejny symbol mający na celu upamiętnienie powstańców wielkopolskich wywodzących się z regionu gminy Kleszczewo.
Na sztandarze widnieje siedemnaście rozetek, które mają przypominać o tych powstańcach, którzy spoczywają na cmentarzach w gminie Kleszczewo. Oto ich nazwiska ;

  1. Franciszek Banaszak (1899-1967) l. 19
  2. Stefan Górka (1897-1956) l. 22
  3. Władysław Jankowiak (1898-1971), l.21
  4. Józef Jezierski (1894-1981) l. l. 24
  5. Wacław Jędrzejczak (1900-1990), l. 18
  6. Franciszek Kaczmarek (1900-1982), l. 19
  7. Wojciech Kukawka (1895-1990) . l. 24
  8. Jan Nowak (1900-1919) l. l. 18
  9. Zbigniew Opalski (1900-1946), l. 18
  10. Stanisław Ratajczak (1895-1939), l. 24
  11. Władysław Socha (1897-1979) , l. 22
  12. Jan Szaroleta (1895-1949) , l. 23
  13. Leon Sznura (1900-1919), l. 18
  14. Ignacy Toboła (1885-1947), l. 33
  15. Stanisław Wawrzyniak (1901-1995), l. 17
  16. Tomasz Witaszyk (1897-1977) , l. 21
  17. Wojciech Zalewski (1898-1975) , l. 20

Pamięć o Powstańcach Wielkopolskich w gminie Kleszczewo jest inspirowana i kontynuowana między innymi przez Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego, które powstało w 2010 roku. Członkowie Koła popularyzują wśród społeczności lokalnej i młodego pokolenia wartości, którym byli wierni Powstańcy Wielkopolscy. Sylwetki miejscowych powstańców z tego regionu zostały przybliżone miejscowej społeczności w formie opracowania biogramów i umieszczenia ich wydawnictwach, takich jak; Powstańcy Wielkopolscy – biogramy uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919 pod redakcją Bogusława Polaka, tom I-XV oraz Powstańcy Wielkopolscy Ziemi Kleszczewskiej autorstwa Haliny Kowalewskiej (Kleszczewo 2018). Organizowane są wystawy pamiątek pozostałych po powstańcach. Na cmentarzach gminnych, wyeksponowane są groby w których spoczywają powstańcy, poprzez oznakowanie ich biało czerwonymi proporczykami. W 2011 roku na cmentarzu w Tulcach ufundowano Tablicę Pamiątkową z nazwiskami powstańców tam spoczywających( fundator, Samorząd gminy Kleszczewo).
Kilkanaście lat temu powstał „Polonez tulecki”,autorstwa nauczycieli: Henryki Stachowiak i Marka Ratajczaka, który w ubiegłym roku został hymnem szkoły. Utwór napisany jest gwarą i mówi o losach powstańców.

Tekst hymnu szkoły
Zimio moja ukochano
ukochano Wielkopolsko,
tu korzynie swoje wzina
cało, calusinko Polska.
Mowo moja ukochano,
mowo Leszków, Bolesławów,
piynkne jezd nasze godanie
w starych dymbach zapisane.
W Wielkopolsce, zimi Polan
Chrzest przyjmowoł ksiunże Mieszko.
Tu jezd naszo ojcowizna
i bundź dumny, że tu miyszkosz.
Gdy ukradli nasze zimie,
My się znimczyć tyż nie dali.
Przy tym orle biołopiórym
Bez sto lat uparcie trwali.
My na szage szli do Polski,
nie bez Wersal i traktaty.
Nasz dziod ginuł za te zimie,
Za te wielkopolskie, polskie chaty.
Kochej gniazdo swe rodzinne,
nad grobami ojców pochyl głowę.
Kochej swojum starum Zimie
kochej swojum starum mowe.

słowa: Henryka Stachowiak
muzyka: Marek Ratajczak

W czerwcu 2019 roku szkole podstawowej w Tulcach nadano imię Powstańców Wielkopolskich, a teraz dołączył sztandar upamiętniający bohaterskich kleszczewskich powstańców.

Autorka jest prezesem Koła TPPW w Tulcach

Arkadiusz Słabig

Ścieżka rowerowa w Miałach z wielką historią w tle

DSC03050 DSC03059

29 kwietnia 2022 r. w Miałach dokonano uroczystego otwarcia ścieżki przeznaczonej dla rowerzystów i pieszych. Integralnymi elementami jej wyposażenia są dwie tablice edukacyjne poświęcone działaniom konspiracyjnym w Puszczy Noteckiej w latach 1939 – 1945. Z myślą o miejscowej społeczności i licznych turystach odwiedzających lasy między Wartą a Notecią przybliżono aktywność lokalnych struktur Armii Krajowej i kontynuującego jej tradycje powojennego oddziału partyzanckiego. Jak wynika z opublikowanych wspomnień, konspiratorzy z powodzeniem wykorzystywali doskonałą znajomość Puszczy, słabe zaludnienie terenu i przede wszystkim pograniczne ulokowanie obszaru, na którym operowali, na styku kilku powiatów (czarnkowskiego, szamotulskiego i międzychodzkiego, strzeleckiego i noteckiego – wg ówczesnego podziału) i dwóch większych jednostek administracyjnych (tzw. Kraju Warty i Starej Rzeszy). Ludzie związani z podziemiem, w tym pracownicy służby leśnej, budowali schrony dla osób poszukiwanych przez okupantów, udzielali pomocy więźniom z oflagów Woldenberg i Arnswalde, organizowali szlaki kurierskie i lądowiska dla planowanych zrzutów lotniczych, prowadzili punkty nasłuchu radiowego a także, gdy nadarzyła się sposobność, kontrolowali rozmowy telefoniczne wrogich funkcjonariuszy. Zakładali również nielegalne ubojnie zaopatrujące polską ludność w żywność. Prawdziwym fenomenem była działalność oddziału partyzanckiego „Mur”, który przetrwał niemieckie obławy policyjno-wojskowe. Przeprowadzał w 1944 roku śmiałe akcje rekwizycyjne i represyjne na obszarach powiatów czarnkowskiego i międzychodzkiego, a także – co warto podkreślić – na terenie tzw. Starej Rzeszy, w okolicach Drezdenka i Krzyża. Oddział ten odrodził się w 1945 roku, usiłując przetrwać w głębi Puszczy czas komunistycznych represji. Jego żołnierze ślubowali wierność władzom Rzeczypospolitej na uchodźstwie. Tablice edukacyjne, zredagowane przez historyka Arkadiusza Słabiga, powstały dzięki pomocy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile, Nadleśnictwa Wronki, Nadleśnictwa Potrzebowice, Stowarzyszenia Rozwoju Lokalnego w Miałach, Sołectwa wsi Miały i agencji Mag Media z Lubasza.
W uroczystości udział wzięli: Henryk Korpys, sołtys wsi Miały, Jan Graczyk, zastępca Burmistrza Wielenia, Marek Doczekalski, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Wieleniu i prezes Stowarzyszenia Rozwoju Lokalnego w Miałach, Łukasz Grupiński, nadleśniczy Nadleśnictwa Potrzebowice, Roman Marcysiak, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Wronki, Joanna Ignaszak, dyrektor Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach, Grzegorz Bogacz, dyrektor Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Pile, Marzena Teterus, doradca metodyczny w Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Pile, Rafał Cieślak, naczelnik Wydziału Promocji i Rozwoju Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile, Roksana Ratajczak, pracownik ds. kontaktu z mediami w Nadleśnictwie Potrzebowice, Roman Stańko, prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Miałach, Michał Ignaszak, prezes Klubu Sportowego „Victoria” w Miałach, Wanda i Mieczysław Hudzińscy, emerytowani pracownicy oświaty i działacze Związku Harcerstwa Polskiego, Wojciech Wysopal, reprezentujący agencję informacyjną SK Media, dr hab. Arkadiusz Słabig, prezes mialskiego Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919 oraz uczniowie klasy V Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach.
Uroczystość zakończyła się w budynku szkoły krótką prelekcją o tematyce historycznej i dyskusją dotyczącą dalszej działalności społeczno-kulturalnej w Puszczy Noteckiej. Słowa podziękowania za profesjonalne przygotowanie tego etapu spotkania przekazujemy: Joannie Ignaszak, dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach, Henrykowi Korpysowi, sołtysowi wsi Miały, Katarzynie Szymańskiej, Dorocie Kapczyńskiej i Zofii Gogołek.

                  dr hab. Arkadiusz Słabig, prezes mialskiego Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19

Maria Mielcarzewicz

Informacja o przebiegu uroczystości 103. rocznicy zakończenia
Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 w Środzie Wielkopolskiej.

W dniu 18 lutego 2022 roku w Sali Ośrodka Kultury odbyła się uroczystość z udziałem Wicemarszałka Województwa Wielkopolskiego Wojciecha Jankowiaka z małżonką, Wiceprzewodniczącego Sejmiku Województwa Wielkopolskiego Marka Goli, Prezesa Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego Tadeusza Musiała, Dyrektora Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości w Poznaniu Przemysława Terleckiego. Na uroczystość przybyli także: Burmistrz Miasta Środa Wielkopolska Piotr Mieloch, Starosta Średzki Ernest Iwańczuk i V-ce Starosta Małgorzata Wiśniewska – Zabłocka. Dyrektor Ośrodka Kultury powitała członków Rodzin Powstańców Wielkopolskich i wszystkich zaproszonych gości, którzy w ten ważny wieczór przybyli na uroczystość. Przed wejściem na salę zaproszeni goście mogli obejrzeć wystawę fotograficzną obejmującą zbiór karykatur pt. „Jak dzieci wypędziły Niemców z Poznania”. /zbiór pochodzi z książki Romana Tadeusza Wilkanowicza „Utwory powstańcze”. Opracowanie i wstęp Izolda Kiec /.

Zrzut ekranu 2022-02-25 190940

Zrzut ekranu 2022-02-25 191137

Zdjęcia: Urząd Miejski w Środzie Wlkp.

Dyrektor Ośrodka Kultury Ewa Kusik rozpoczynając oficjalne uroczystości zacytowała fragment wiersza Romana Tadeusza Wilkanowicza pt. „Bracia…” i zapowiedziała prelekcję Dyrektora Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości w Poznaniu Przemysława Terleckiego na temat znaczenia zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 1918/1919. Przemysław Terlecki swoje wystąpienie wzbogacił licznymi fotografiami i kopiami dokumentów. Wszystko można było zawrzeć w słowach „Na co dzień praca, w chwili próby zwycięstwo”. Przekazana została także informacja o przejęciu przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości w Poznaniu, a co z tym się wiąże zadania budowy Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Wystąpienie nagrodzone zostało oklaskami.
Zgodnie z programem na scenie, na której wystawiona została replika sztandaru 1 Ochotniczej Kompani Średzkiej ufundowanej przez Strzeleckie Bractwo Kurkowe ze Środy Wlkp. i piękna fotografia, jak to niedawno temu udekorowana była wieża średzkiej kolegiaty, rozpoczęła się część artystyczna. Jako pierwsza wystąpiła młodzież ze Średzkiego Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Wielkopolskich, z recytacjami w wykonaniu Marty Glabus i Dominika Danilewicza. Uczniowie Niepublicznej Szkoły Muzycznej I Stopnia w Środzie Wlkp.: Igor Kofta, Olga i Igor Marusik i Zofia Jaskóła wykonali utwory na fortepianie i gitarach. W części artystycznej zaprezentowały się także dwa chóry – pierwszy pod nazwą „Gama”, drugi pod nazwą „Na głosy”. W trakcie występu chór „Na głosy” poprosił gości o wspólne odśpiewania znanej harcerskiej piosenki pt. „Gdy szedłem raz od Warty”, na co wszyscy spontanicznie zareagowali.

Zrzut ekranu 2022-02-25 190940 bis

Zrzut ekranu 2022-02-25 191308

Zdjęcia: Urząd Miejski w Środzie Wlkp.

Głos zabrała Maria Mielcarzewicz Prezes Zarządu Stowarzyszenia Rodzin Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp. prosząc zebranych o wyrażenie oklaskami podziękowania dla Marszałka Województwa Wielkopolskiego Pana Marka Woźniaka za podjęcie decyzji o przejęciu przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości i ogłoszenie jej w dniu dzisiejszym. Poprosiła Pana Wicemarszałka Wojciecha Jankowiaka o przekazanie tych podziękowań, co nagrodzono gromkimi oklaskami. W swym wystąpieniu powiedziała m.in., że to nam zostało dane by wpisać się w pierwsze w dziejach Narodowe Święto Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 1918/1919, a nasi Ojcowie, Dziadkowie, Wujowie, Stryjowie, patrząc na nas z góry, mówią „Nareszcie”.
Na koniec złożyła podziękowania tym wszystkim, którzy bezinteresownie włączyli się we wszystkie wydarzenia i uroczystości związane z obchodami pierwszego Narodowego Święta Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 1918/1919.
Pan Piotr Mieloch Burmistrz Miasta Środa Wielkopolska podziękował Stowarzyszeniu Rodzin Powstańców Wielkopolskich za stałą pamięć oraz troskę o krzewienie wiedzy i trwanie pamięci o Powstaniu Wielkopolskim.
Na zakończenie wraz z chórem „Na głosy” zebrani odśpiewali Rotę.

Autorka jest Prezesem Stowarzyszenia
Rodzin Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wlkp.

Kamila Czechowska

Biogram zasłużonego działacza niepodległościowego
Walentego Dypczyńskiego

Dypczyński Walenty (1886-1939), s. Wojciecha i Weroniki z domu Palickiej. Ur. 12.02.1886 r. w Królikowie. Miał siostrę, która wcześnie zmarła, i brata Karola, z którym później współorganizował powstanie i działał w organizacjach skupiających weteranów. 10.04.1917 r. poślubił Józefę Zygarłowską. Z tego małżeństwa doczekał się 3 dzieci. Syn Alojzy (ur. 18.01.1918) zginął jako żołnierz II Armii Wojska Polskiego podczas obsługi działa przeciwlotniczego pod koniec II wojny światowej w okolicach Cockau, koło Budziszyna. Córka Maria (ur. 22.04.1920) była z zawodu pielęgniarką. Córka Helena (ur. 26.01.1929) zajmowała się domem. Rodzice Walentego zajmowali się kowalstwem. W tym też zawodzie wykształcili synów.
17.11.1918 r. w Domu Polskim w Szubinie odbyło się spotkanie mieszkańców miasta, podczas którego powołano Radę Robotniczo-Żołnierską. Do komitetu wykonawczego weszli Piotr Służewski, Jan Bratkowski oraz Walenty Dypczyński i Niemiec Klath. Mimo początkowych sukcesów organizacyjnych rady w społeczeństwie szubińskim postępował rozłam na grupę tzw. młodych, skupiającą młodzież dążącą do zbrojnego starcia z Niemcami, i drugą, zachowawczą grupę „starszych”. Grupie „młodych” przewodził Walenty Dypczyński. „Walek, jak go powszechnie nazywano, słynął z nieustraszonej odwagi. Miejscowi Niemcy znali go dobrze i tylko jego uważali za głównego prowodyra powstania. Wokół osoby Dypczyńskiego skupiała się młodzież, która chciała walczyć i wypędzić Niemców z Szubina, zaraz w pierwszych dniach rewolucji niemieckiej” − pisał Stanisław Nogaj.
Nastroje niepodległościowe były w Szubinie bardzo silne. Niemcy próbowali osłabiać ten ruch, m.in. wprowadzając do miasta załogę Heimatschutzu i tworząc milicję obywatelską złożoną z Niemców. Wybuch powstania w Poznaniu dodał „młodym” szubiniakom ducha walki. 2.01.1919 r. po południu Dypczyński zebrał współpracowników niepodległościowych i o godzinie 18.00 udał się do burmistrza Blocka z rządaniem, by ten ustąpił z urzędu. Zaskoczony burmistrz, którego wcześniej „starzy” szubiniacy zapewniali, że nie dojdzie do takich aktów, ugiął się pod naporem Dypczyńskiego i jego ludzi. Oddał im broń. „Dypczyński w mundurze niemieckim, w czapce polowej okrągłej, uzbrojony w karabin nadziany bagnetem, pas, ładownica i pochwa. Wysoki, szczupły. Burmistrz w cywilu, większy od Dypczyńskiego i grubszy, otyły” − opisał w swoich szkicach starcie w urzędzie powstaniec Stanisław Śledzikowski.
Po zajęciu urzędu powstańcy postanowili przejąć pozostałe urzędy, w tym pocztę i dworzec kolejowy. Nie udała się natomiast Dypczyńskiemu próba rozbrojenia stacjonujących w Hotelu Centralnym w Szubinie żołnierzy pruskich, którzy zostali wcześniej ostrzeżeni. Dypczyński wraz z Janem Thielmannem zdobywali broń podczas rewizji w niemieckich domach. Miasto było wolne, lecz Niemcy wsparci posiłkami z Bydgoszczy i wyposażeni w spore zapasy amunicji odbili miasto. Po opanowaniu Szubina rozpoczęły się aresztowania wśród Polaków. Dypczyński wraz z dr. Podkomorskim, Kazimierzem Różkowskim, Franciszkiem Ciesielskim, braćmi Sobota, Janem Thielmannem, Hieronimem Alwinem, Hieronimem Lisieckim, Romanem Staniszewskim, Józefem Cyranowskim i Kazimierzem Ebel zbiegli do Zalesia. Ci, których Niemcy pojmali, zostali pobici i wywiezieni do obozu w Altdamm (Szczecin-Dąbie).
W następnych dniach powstańcy przygotowywali się do zdobycia miasta. Po nieudanym ataku na Szubin 8.01.1919 r. powstańcy zdobyli miasto 3 dni później. Utworzono kompanię szubińską, która później weszła w skład 9. Płk. Strzel. Wlkp. Wstąpił do niej także Walenty Dypczyński. Kompania walczyła m.in. pod Szubinem, Rudami, Władysławowem, Kołaczkowem i Samoklęskami. Na początku lutego Dypczyński stacjonował w Szaradowie i brał udział w akcji zdobycia samolotu niemieckiego. Tak opisał to zdarzenie Stanisław Śledzikowski: „Był to rzeczywiście samolot niemiecki, zdezorientowany w terenie. Lotnik widząc ze wszech stron nadbiegających żołnierzy w niemieckich autentycznych ubiorach i władających płynnie po niemiecku, nie przeczuwał nic złego. Wdał się nawet z nimi w dłuższą rozmowę. Wreszcie gdy zapytał, gdzie się dokładnie znajduje, odpowiedziano, że jest na terenie polskim i że chętnie udzielą mu pomocy. Wówczas jeden z najaktywniejszych powstańców szubińskich Walenty Dypczyński powiedział grzecznie ale rozkazująco: Proszę wysiadać jest pan naszym jeńcem. Niemiec wybałuszył oczy, na twarzy widać było zdziwienie i przerażenie. Znieruchomiał zupełnie i Dypczyński musiał jeszcze energiczniej powtórzyć rozkaz”.
W szeregach wojsk wielkopolskich przebywał do lutego 1920 r. Za swoje zasługi organizacyjne i bojowe szubińskie Towarzystwo Powstańców i Wojaków w 1930 r. odznaczyło go Krzyżem Powstańca Broni. Dwa lata później otrzymał jako pierwszy w Szubinie z nadania Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu Krzyż Walecznych, a następnie przyznano mu Odznakę Powstańczą z rąk gen. dyw. Władysława Jana Junga. Niestety, odznaczenia i dokumenty związane z działalnością powstańczą ukryto w czasie wojny w domu Dypczyńskich przy rynku, który to Niemcy rozebrali i ślad po nich zaginął.
W 1929 r. Dypczyński został prezesem Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Szubinie. Szubiński oddział towarzystwa powstał we wrześniu 1922 r. i należał do Okręgu Bydgoskiego. Pierwszym komendantem został por. rez. Hipolit Walkowski, który był również dyrektorem Polskiej Kasy Chorych w Szubinie. Dypczyński został prezesem koła po burmistrzu Wacławie Sołtysiaku i pochodzącym z Torunia byłym saperze Józefie Perlu, dyrektorze Komunalnej Kasy Oszczędności w Szubinie. Za prezesury Dypczyńskiego towarzystwo zrzeszało około 150 członków. Działał także w Związku Weteranów Powstań Narodowych Rzeczpospolitej Polskiej 1914-1919. Na czele szubińskiego koła stał Julian Śledzikowski, a pierwszym wiceprezesem był Dypczyński. Obok działalności w organizacjach kombatanckich zaangażował się również w pracę Rady Miejskiej w Szubinie. Organem wykonawczym samorządu miejskiego był magistrat złożony z burmistrza i 4 członków. Kadencja tego gremium trwała 6 lat. W 1921 r. Walenty Dypczyński, obok rolnika Jana Bembnisty i robotnika Ferdynanda Krygiera, wszedł w skład magistratu. W Radzie Miejskiej ponownie zasiadł w 1929 r., a w zarządzie miasta w 1934 r.
W Szubinie znany był ze swoich antypiłsudczykowskich poglądów i jak większość tutejszych powstańców sprzyjał Dmowskiemu i endecji. Między innymi z powodu swoich przekonań politycznych stracił pracę w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w Bydgoszczy. Krótko przed wybuchem wojny był bezrobotny. Ciężar utrzymania pięcioosobowej rodziny spadł wtedy na żonę, która za 1.000,00 zł mężowskiej odprawy założyła sklep w domu przy rynku.
Wojska niemieckie wkroczyły do opustoszałego Szubina we wtorek 5.09.1939 r. Rodzina Dypczyńskich podobnie jak inne szubińskie rodziny próbowała uciekać przed zbliżającymi się wojskami niemieckimi. Po powrocie do Szubina znajomy z powstania Walerian Cerkaski ostrzegał Walentego Dypczyńskiego przed grożącym niebezpieczeństwem. Pierwszy raz po aresztowaniu udało się go wydobyć z rąk okupanta. Następne aresztowanie skończyło się tragicznie. „Przyszło dwóch Niemców, a ojciec siedział przy stole i palił papierosa. Kazali mu się zbierać. Zabrali go czarnym osobowym samochodem do budynku szubińskiego sądu. Już na miejscu okazało się, że razem z nim aresztowano Walerego Cerkaskiego, którego przewieźli tym samych samochodem tylko, że w bagażniku. Po brutalnym przesłuchaniu trafili do obozu na terenie dawnego Zakładu Wychowawczego. Pamiętam jak ich z Zakładu prowadzili przy naszym domu, szli wtedy całą grupą do pracy na majątku Kiehna w Łachowie. Mama zawsze coś podawała ojcu. Pewnego dnia zdarzyło się tak, że ojciec był nawet w domu. Każdego dnia patrzyliśmy, jak idą do pracy. I nastąpił ten dzień, gdy wśród idących nie dostrzegliśmy już taty” – wspominała po latach córka Helena.
Zatrzymywani Polacy trafiali do obozu, który Niemcy urządzili na terenie Wojewódzkiego Zakładu Wychowawczego w Szubinie. Po aresztowaniu więźniów brutalnie przesłuchiwano. Los Dypczyńskiego był przesądzony, a dopełnił się na żydowskim cmentarzu w Żninie. Śmierć przyszła 24.11.1939 r. (bliżej okoliczności śmierci w biogramie W. Cerkaskiego). Po wojnie zbiorowa mogiła, w której spoczął Dypczyński, została ekshumowana. Zwłoki przeniesiono na szubiński cmentarz , tam je uroczyście pochowano w lipcu 1945 r.

Autorka publikacji jest Dyrektorem
Muzeum Ziemi Szubińskiej im. Zenona Erdmanna

Arkadiusz Słabig

Święto Patrona Szkoły im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach (14.01.2022 r.)

14 stycznia 2022 r. (piątek) zorganizowano w Szkole Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach uroczysty Dzień Patrona. W tym roku święto miało wymiar szczególny. Na prośbę dr. hab. Arkadiusza Słabiga, prezesa mialskiego Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19 i Joanny Ignaszak, dyrektora szkoły, niezwykłą oprawę muzyczną zapewnił Zespół Trębaczy Myśliwskich z Zespołu Szkół Leśnych (ZSL) w Goraju. Młodzi leśnicy przybyli do Miałów wraz dyrektorem ZSL Albertem Tabaką i opiekunem Pawłem Strawą.
Pierwszym ogniwem uroczystości było oddanie symbolicznego hołdu zdobywcom dworca kolejowego w Miałach, którzy w styczniu 1919 roku wyruszyli z Wronek by wyzwolić kolejne miejscowości spod niemieckiego panowania. Odczytano fragment wspomnień Szczepana Grasia, zapalono znicze pamięci, a trębacze wykonali fanfarę pożegnalną.
O 9.00 rozpoczęło się nabożeństwo w miejscowym kościele pw. św. Antoniego Padewskiego, które celebrował ks. Piotr Matuszewski, proboszcz parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Drawsku, dziekan dekanatu wieleńskiego. Oprawę muzyczną mszy zapewnili gorajscy trębacze. Godzinę później uczestnicy zgromadzili się przed pomnikiem Powstańców Wielkopolskich, gdzie odbył się uroczysty Apel Pamięci przywołujący nazwiska weteranów walk o niepodległość i granice w latach 1918–1921. Delegacje szkół (w Miałach, Gulczu i Pęckowie), władz samorządowych i organizacji społecznych złożyły wiązanki.
Podczas akademii w szkolnej sali widowiskowo-sportowej głos zabrali: Joanna Ignaszak, dyrektor Szkoły Podstawowej im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach, dr Michał Krzyżaniak, dyrektor Muzeum Powstańców Wielkopolskich im. gen. Józefa Dowbora Muśnickiego w Lusowie, Marek Doczekalski, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Wieleniu, Krzysztof Antczak, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Potrzebowice, a także przedstawiciele Starostwa Powiatowego w Czarnkowie i posłów na Sejm RP. Cenne dary książkowe przekazali szkolnej bibliotece K. Antczak (w imieniu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile) i Roman Grewling (członek Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19).
Po oficjalnych przemówieniach dokonano prezentacji wyników III Powiatowego Konkursu Historycznego pn „Powstańczym szlakiem ku sercu Puszczy Noteckiej” (10.01.2022 r.) oraz rozstrzygnięto I Powiatowy Konkurs Historyczno-Plastyczny „A przez Wielkopolskę leci krzyk wolności”.
Drugi z konkursów odbył się pod honorowym patronatem: Kuratorium Oświaty w Poznaniu, Elżbiety Rybarczyk, burmistrza Wielenia, Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu, Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Pile i Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości w Poznaniu. Cenne wsparcie organizacyjne przekazały też Nadleśnictwo Potrzebowice i Centrum Promocji Lasów Państwowych w Goraju. Konkurs miał na celu: rozbudzenie wśród młodzieży szkolnej zainteresowania dziejami regionu wielkopolskiego (zwłaszcza okresem zmagań o niepodległość w pierwszych dwóch dekadach XX stulecia), kształtowanie postaw patriotycznych i obywatelskich, rozwijanie umiejętności plastycznych i poczucia estetyki, stworzenie ikonografii ilustrującej najważniejsze wydarzenia i postaci w „wielkiej historii małej Ojczyzny”, a także integrację placówek szkolnych w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim na bazie aktywności konkursowej, historycznej i artystycznej. W nazwie świadomie sięgnięto po cytat z twórczości Romana Wilkanowicza, barda Powstania Wielkopolskiego.
Komisja konkursowa w składzie: Magdalena Słabig, Joanna Ignaszak, Martyna Drab i Marek Doczekalski podjęła się oceny łącznie 64 prac. Brano pod uwagę następujące kryteria: zgodność z tematyką konkursu, estetykę wykonania, oryginalność pomysłu, a także sposób jego przedstawienia i ujęcia. Po podsumowaniu punktacji jurorów wyłoniono grono laureatów i wyróżnionych.

Kategoria I – III
I miejsce
Eliza Gogołek (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
II miejsce
Ex aequo 2 prace:
Mikołaj Jagła (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Rosku)
Aleksandra Kępa (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
III miejsce
Anastazja Dworzyńska (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
Kategoria IV – VI
I miejsce
Ex aequo 3 prace:
Zuzanna Górska (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
Maksymilian Komarnicki (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
Mateusz Janas (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
II miejsce
Ex aequo 2 prace:
Hanna Pyrz (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
Cezary Jechalik (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
III miejsce
Ex aequo 4 prace:
Oliwia Linka (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
Feliks Wieliński (Katolicka Szkoła Podstawowa im. św. Siostry Faustyny
w Trzciance)
Maria Szymańska (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach)
Jakub Nawrot (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
Wyróżnienia:
Wojciech Piechowiak (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach)
Anna Sieminiak (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach)
Kategoria VII – VIII
I miejsce
Ex aequo 3 prace:
Maja Wiśniewska (Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza w Dzierżążnie Wielkim)
Zuzanna Ptak (Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu)
Nicola Maślona (Szkoła Podstawowa im. Józefa Noji w Pęckowie)
II miejsce
Ex aequo 4 prace:
Blanka Furman (Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II w Wieleniu)
Martyna Wika (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
Wiktoria Kaszkowiak (Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kazimierza Wielkiego
w Wieleniu)
Szymon Konieczny (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich
w Miałach)
III miejsce
Ex aequo 2 prace:
Wiktoria Heyer (Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II w Wieleniu)
Natalia Środa (Zespół Szkół Ogólnokształcących w Krzyżu Wielkopolskim)
Wyróżnienia:
Karol Korpys (Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach)
Maja Leniar (Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza w Dzierżążnie Wielkim)
Obecnym na uroczystości laureatom i wyróżnionym wręczono nagrody i dyplomy, a następnie zagrano triumfalne fanfary. Nagrodzonym uczennicom z Pęckowa towarzyszyła Anna Mazurowska, Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Józefa Noji, a laureatkom ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Wieleniu nauczycielka Marta Kania.
W ostatniej części uroczystości ukazano zgromadzonej publiczności dorobek szkoły w Miałach na niwie patriotycznej w minionym roku. Następnie mialska młodzież z klas V i VII, kierowana przez Grażynę Korpys, przedstawiła program artystyczny obejmujący pieśni sławiące Powstanie Wielkopolskie oraz małą formę teatralną.
Zaproszeni goście obejrzeli wystawy historyczne udostępnione przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu oraz galerię prac konkursowych, stworzonych przez uczniów z placówek szkolnych w Miałach, Pęckowie, Krzyżu, Dzierżążnie Wielkim, Wieleniu, Trzciance i Rosku.
Poczęstunek przygotowali Henryk Korpys i Katarzyna Szymańska, przy wsparciu Michała Ignaszaka, prezesa Klubu Sportowego „Victoria”
Dziękujemy wszystkim osobom, które uczestniczyły w organizacji Święta Patrona Szkoły im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach!

dr hab. Arkadiusz Słabig, prezes mialskiego Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919

Maciej Myczka

Jasna Góra 27 grudnia 2021 roku Pańskiego
Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 

W dniu 27 grudnia 2021 roku o. dr hab. Eustachy Rakoczy ZP, Jasnogórski Kapelan Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19, wnuk Powstańca poprowadził religijno-patriotyczny Apel Jasnogórski w intencji Powstańców Wielkopolskich i rodzin powstańczych.
W Duchowej Stolicy Państwa przed Tronem Królowej Polski stanęli do wspólnej modlitwy i narodowej pamięci licznie przybyli goście. Wśród nich byli:
Pan Robert Gaweł – Wielkopolski Kurator Oświaty wraz z młodzieżą i pocztami sztandarowymi wielkopolskich szkół:
1. Liceum Ogólnokształcącego św. Marii Magdaleny z Poznania
2. VI Liceum Ogólnokształcącego im. Ignacego Jana Paderewskiego z Poznania
3. Zespołu Szkół Komunikacji im. Hipolita Cegielskiego z Poznania
4. Zespołu Szkół Zawodowych nr 2 im. Powstańców Wielkopolskich z Wrześni
5. Szkoły Podstawowej nr 16 im. Powstańców Wielkopolskich z Kalisza
6. Zespołu Szkół Technicznych im. Powstańców Wielkopolskich z Ostrzeszowa.
Stawili się jak zawsze niezawodni harcerze z Chorągwi Wielkopolskiej ZHP im. Powstańców Wielkopolskich. Delegacji Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego przewodził Pan Roman Grewling – Członek Zarządu Głównego TPPW 1918/19.
Jak zawsze licznie przybyli członkowie Jasnogórskiego Korpusu Oficerskiego Wojska Polskiego pod dowództwem Ks Gen. dyw. Stanisława Rospondka, którzy pełnili wartę honorową i asystę uroczystości.
Modlitwę prowadzoną przez O. Eustachego Rakoczego uzupełnił raport złożony Królowej Korony Polskiej przez gen Józefa Dowbor Muśnickiego. W roli generała Muśnickiego – Maciej Myczka z Jasnogórskiego Korpusu Oficerskiego.

Raport

Królowo Korony Polskiej.
Strażniczko naszej Niepodległości.
Po zwycięskim Powstaniu Wielkopolskim razem z prymasem Polski, nominantem kardynałem Edmundem Dalborem, pieszo z tutejszego dworca kolejowego,
jako pielgrzymi podążaliśmy przed Twój Jasnogórski Tron.
Dzisiaj również, po stu trzech latach dziękujemy Ci za Niepodległą Ojczyznę.
Dziękujemy, że byłaś z nami na naszych powstańczych sztandarach
w Poznaniu, Gnieźnie, w Chodzieży, Wolsztynie i na budzyńskim Okręgliku.
Kiedy dzisiaj obchodzimy pierwsze święto państwowe, to głośno wołamy:
Tu zawsze byliśmy wolni ! Nie ma Polski bez Jasnej Góry !
Królowo Polski, Królestwa swego strzeż !
My, Powstańcy Wielkopolscy, byliśmy i jesteśmy przy Tobie”

 

 

Arkadiusz Słabig

Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego (Miały, 27.12.2021 r.) – relacja z uroczystości

W ciągu minionych miesięcy, dzięki zaangażowaniu wielu obywateli, działaczy społecznych, przedstawicieli władz samorządowych i państwowych z prezydentem na czele, dzień 27 grudnia stał się oficjalnym świętem państwowym, jako Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Oddano w ten sposób hołd naszym przodkom – powstańcom-ochotnikom i żołnierzom Wojsk Wielkopolskich, którzy wyzwolili ziemie nad Wartą i Notecią spod obcego panowania. To oni, nie czekając na decyzje wielkich mocarstw, sami zadecydowali o powrocie kolebki polskiej państwowości w granice odradzającej się Rzeczypospolitej.
Społeczność wsi Miały, reprezentowana przez Radę Sołecką, Szkołę Podstawową im. Powstańców Wielkopolskich, Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego, Ochotniczą Straż Pożarną, Klub Sportowy „Victoria” i mialskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919, wspólnym wysiłkiem zorganizowała uroczystości upamiętniające 103. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Cennego wsparcia organizacyjnego udzieliły: Gmina Wieleń, 1. Wieleński Szczep Harcerski „Knieja” oraz Wronieckie Stowarzyszenie Historyczne „Historica”. Honorowy patronat nad opisanym przedsięwzięciem sprawowały: Burmistrz Wielenia Elżbieta Rybarczyk, Posłanka na Sejm RP Marta Kubiak, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu oraz Zarząd Główny i Zarząd Oddziału Wielkopolskiego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Patronat medialny objęła agencja SK Media.
Obchody zapoczątkowała msza święta w miejscowym kościele pw. św. Antoniego Padewskiego, ufundowana przez burmistrz Elżbietę Rybarczyk i Samorządową Administrację Oświatową. Podczas nabożeństwa odczytano wspólny apel sygnowany przez burmistrz Rybarczyk, dyrektor Joannę Ignaszak i prezesa lokalnych struktur Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919 Arkadiusza Słabiga.

Następnie liczni uczestnicy uroczystości udali się na dworzec kolejowy, zdobyty w styczniu 1919 roku przez powstańczą drużynę z Wronek. Oddano głos potomkom dawnych powstańców, biorących udział w zwycięskim rajdzie sprzed lat – sołtysowi Henrykowi Korpysowi i Michałowi Grasiowi, praprawnukowi Szczepana Grasia (autora popularnych wspomnień opublikowanych pół wieku temu). Zapalono znicze pod pamiątkową tablicą ufundowaną przez społeczność parafialną w Miałach w 1994 roku. Honorową asystę sprawowali uczniowie miejscowej szkoły ubrani w repliki mundurów strzelców wielkopolskich oraz wieleńscy harcerze.
Kilkadziesiąt minut później zgromadzono się pod pomnikiem Powstańców Wielkopolskich, będącym centralnym punktem skweru o tej samej nazwie. Krótkie okolicznościowe przemówienia wygłosili: burmistrz Elżbieta Rybarczyk, posłanka Marta Kubiak i wieleńscy harcerze, którzy zaprezentowali dawny sztandar X Szczepu im. Powstańców Wielkopolskich 1918–1919 w Miałach. Imponującą oprawę świetlną zapewnił Marek Doczekalski, radny Gminy Wieleń. Wartę honorową przy pomniku zaciągnęli uczniowie mialskiej szkoły.
Tuż po chwili młodzież i dorośli na sygnał dyrektor Joanny Ignaszak odbyli symboliczny bieg 103 metry na 103. rocznicę wybuchu walk powstańczych w Wielkopolsce. Po powrocie w okolice szkoły uczestnicy uroczystości skierowali uwagę na tablice o tematyce historycznej, przedstawiające zmagania Wielkopolan o niepodległość i granice w latach 1918–1920. W większości zostały one udostępnione przez pracowników poznańskiego Oddziału IPN oraz Fundację Towarzystwo Projektów Edukacyjnych z Warszawy. Trzy tablice ilustrujące dzieje Miałów i ziemi wieleńskiej zredagował Arkadiusz Słabig. Drewniane ramy ekspozycyjne dla wybranych plansz stworzył Leszek Kuźnicki, zaś ich wydruk w agencji reklamy Mag Media w dużej mierze sfinansowała Gmina Wieleń. O niezbędną w trudnych warunkach pogodowych gastronomię zadbał sołtys Henryk Korpys wraz paniami z Rady Sołeckiej, KS „Victoria” i obsługi szkoły.
Uroczystości zakończył maraton filmów poświęconych Powstaniu Wielkopolskiemu, przedstawionych publiczności w szkolnej salce widowiskowo-sportowej.
Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego jest świętem radosnym, dającym poczucie dumy z dokonań minionych pokoleń. Jest też świętem jednoczącym Wielkopolan, bez względu na miejsce zamieszkania, wiek i różnice światopoglądowe. Ufamy, że pamięć o Powstaniu stanie się z czasem częścią narodowej tożsamości wszystkich naszych rodaków mieszkających w kraju i poza jego granicami. Wspólnym wysiłkiem upamiętnimy najważniejsze zwycięskie powstanie w dziejach narodu polskiego, prawdziwy koniec „Najdłuższej wojny nowoczesnej Europy”.

Do zobaczenia na kolejnych obchodach powstańczego święta w Miałach!

dr hab. Arkadiusz Słabig, prezes mialskiego Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919

Kazimierz Krawiarz

Jubileuszowy X Gminny Przegląd Pieśni Powstańczych w Kórniku

Dnia 27 listopada 2021 r. po rocznej przerwie spowodowanej panującą pandemią, Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Kórniku, nie bez komplikacji spowodowanej kolejnymi kwarantannami, w sali Kórnickiego Centrum Sportu i Rekreacji „OAZA’ zorganizowało dziesiąty przegląd. Do Kórnika przybyła 3 osobowa delegacja z Łomnicy: Jolanta Bezdel dyrektorka Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Powstańców Wielkopolskich w Chrośnicy, Bożena Kwaśniuch – sołtys wsi Łomnica i Katarzyna Szulc – córka powstańca wielkopolskiego, poetka. Sala „OAZY” zapełniła się młodzieżą, rodzicami i gośćmi do ostatniego miejsca. Zebrało się około 300 osób.
Dziesiąty Gminny Przegląd Pieśni Powstańczych rozpoczęła recytacja Kazimiery Szulc z Łomnicy swojego wiersza „O mojej Łomnicy”.
Dorota Przybylska prezes Koła TPPW powitała zebranych. Przedstawiła rolę Powstania Wielkopolskiego w odzyskaniu niepodległości. Wśród zaproszonych gości byli: Jerzy Lechnerowski – radny Sejmiku Wielkopolskiego, Bronisław Dominiak – wiceburmistrz Miasta i Gminy Kórnik, Adam Lewandowski – przewodniczący Rady Gminy w Kórniku, Magda Matelska-Bogajczyk – kierownik Wydziału Promocji Gminy, dr Zbigniew Kalisz – członek Zarządu Fundacji „Zakłady Kórnickie”, ks. Grzegorz Zbączyniak – proboszcz Parafii Kórnickiej, Piotr Stachecki – prezes Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego Nr. 1 w Poznaniu, delegatka Koła TPPW z Kleszczewa, delegacja Koła TPPW ze Środy – Maria Mielcarzewicz i Mieczysław Szymanowski, Wojciech Kiełbasiewicz – dyrektor KCSiR „OAZA”, Wojciech Koterba – kustosz Izby Pamiątek Regionalnych im. gen Taczaka w Mieszkowie, Marek Baranowski – prezes Kórnicko-Bnińskiego Bractwa Kurkowego im. ks. Szczepana Janasika, rodziny powstańcze, radni Rady Gminy w Kórniku, dyrektorzy szkół, nauczyciele, uczniowie, członkowie i sympatycy Koła TPPW w Kórniku.
Bronisław Dominiak w imieniu burmistrza wręczył kolejne Kórnickie Krzyże Powstańcze. Pamiątkowe krzyże przyznano: Tadeuszowi Raukowi za powstańca Piotra Rauka, Pawłowi Szycowi za powstańca Seweryna Kociałkowskiego. Markowi Kaczmarkowi wręczono legitymację członkowską Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego.
Dalsze prowadzenie przeglądu przejęła Lidia Jakubowska. Przy każdej wykonywanej pieśni nawiązywała do historii powstania, autorów słów i muzyki. Na scenie pojawiły się zespoły: Zespół wokalny „Allegro” ze SP Szczodrzykowo im. Jana Pawła II pod kierunkiem Lidii Jarmuszkiewicz; wykonał utwór „Pierwsza kadrowa” i „Uwierz Polsko”, Zespół SP Radzewo im. Jana Wójkiewicza – pod kierunkiem Jadwigi Niemier; wykonał pieśń „Hej dziewczynki posłuchajcie” i „Przybyli ułani pod okienko”. Zespół wokalny z Zespołu Szkół w Kórniku, pod kierunkiem Lidii Jarmuszkiewicz; zaprezentował pieśń „A gdy na wojenkę szli Ojczyźnie służyć”. Chór „Viva La Musica” ze SP nr 1 im. Tytusa hr. Działyńskiego pod kierunkiem Lidii Jakubowskiej wykonał utwory „Piechota” i „Legiony”.
Wszystkim szkołom Gminy Kórnik oraz KCSiR „OAZA” wręczono statuetki Pomnika Powstańców Wielkopolskich w Kórniku. Na koniec nagrodzono nauczycieli i uczniów – uczestników przeglądu. Delegacja z Łomnicy przekazała organizatorom kalendarz na 2022 rok, wydany z okazji 60.lecia Koła Gospodyń Wiejskich w Łomnicy, ze zdjęciem z jubileuszu
60.lecia święceń kapłańskich ks. Leona Łodzińskiego (1929-2015) urodzonego w Łomnicy.
Fundatorem kalendarza jest Koło Polskiego Związku Łowieckiego „Żubr” w Poznaniu.
Delegacja uczniów Zespołu Szkół w Kórniku otrzymała wiązankę kwiatów, aby złożyła ją i zapaliła znicze na grobach powstańców wielkopolskich na kórnickim i bnińskim cmentarzu. Oprawę muzyczną przeglądu przygotowała firma „Go events” a prezentacje fotograficzne przygotował Marcin Nowak, członek zarządu Koła TPPW w Kórniku. Uroczystość zakończono podniośle wykonaną „Rotą” Marii Konopnickiej w wykonaniu chóru „Viva La Musica” ze SP nr 1 im. Tytusa hr. Działyńskiego pod kierunkiem Lidii Jakubowskiej. 
Dorota Przybylska – prezes Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego zaapelowała do zebranych uczestników Przeglądu, aby 103. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego uczcić wywieszeniem flag oraz udziałem w święcie państwowym 27 grudnia, w Narodowym Dniu Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego.
Pomysł organizowania przeglądów pieśni powstańczych ma na celu zainteresowanie tematem powstańczym młodzieży szkolnej. Poprzez pieśni rośnie zaangażowanie w naukę historii o Powstaniu Wielkopolskim. Pieśni i poezja są elementem wychowania patriotycznego prowadzonego w kórnickich szkołach.
Zainteresowanie tematem Powstania Wielkopolskiego w Kórniku-Bninie jest znaczne, a udział Kompanii Kórnickiej w pierwszych godzinach akcji powstańczej, 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu znamy z relacji Sylwestra Gawrycha i dra Stanisława Celichowskiego (opublikowane w 2019 r. w Kórniczaninie). Pamięć o Kompanii Kórnickiej, „pierwszej polskiej wojskowej formacji w Wielkopolsce”, jak napisał dr Stanisław Celichowski, jest w Kórniku szczególnie pielęgnowana. Sylwester Gawrych, w swoich wspomnieniach, jako jej współorganizator, pisze, że powstała ona 15 listopada 1918 r. w „Domu Przemysłowym”. Pierwszy jej szereg stanął tego dnia o godzinie 10-tej wieczorem. Po wielu latach Sylwester Gawrych doczekał się pełnej biografii. Pierwszym dowódcą Kompanii Kórnickiej był Marian Jarosław Trawiński. Obaj powstańcy długo czekali na swoje biografie, które opublikowano w X tomie Biografii Powstańców Wlkp. Wspomnieć tutaj należy o planach umieszczenia tablicy upamiętniającej te wydarzenia na budynku przy Pl. Niepodległości nr. 7. Uzupełnić należy listę poległych na pomniku na cmentarzu w Bninie o nazwisko zapomnianego Stanisława Osińskiego, który poległ 17 stycznia 1919 r. pod Łomnicą.

Michał Klisiński

Śladami Powstańców Wielkopolskich w Gorzowie i Starym Polichnie

W sobotnie przedpołudnie, 9 października ponad 60 mieszkańców Gorzowa, okolicznych miejscowości, Gminy Santok, oraz Popowa w Gminie Bledzew wyruszyło odkrywać kartę historii lokalnej zapisaną przez Powstańców Wielkopolskich. W tym dniu zorganizowana została przez gorzowskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19 Gra Terenowa „Śladami Powstańców Wielkopolskich w Gorzowie i okolicach”, podzielona na dwie trasy. Pierwsza przebiegała w samym Gorzowie, a druga –  w Starym Polichnie w Gminie Santok.
Uczestnicy gorzowskiej części Gry rejestrowali się w punkcie zorganizowanym przy Muzeum Lubuskim im. Jana Dekerta od godz. 10.00. Zgłosiło się 35 osób, w tym dzieci i młodzież pod opieką dorosłych opiekunów. Były m.in.: drużyny reprezentujące Pogotowie Opiekuńcze, placówkę „Dom dla dzieci” oraz Zespół Szkół Odzieżowych w Gorzowie. Następnie wszyscy uczestnicy udali się na pobliski cmentarz świętokrzyski, gdzie przy kwaterze z mogiłami powstańców sekretarz Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Gorzowie Andrzej Nawojczyk przybliżył historię kwatery i wraz z prezesem Koła Michałem Klisińskim przedstawili kolejne punkty na trasie Gry. Od strony organizacyjnej pomagał w przygotowaniu i przeprowadzeniu Gry członek Koła Przemysław Żak. Z cmentarza  wyposażeni w mapki uczestnicy wyruszyli na poszukiwania kolejnych miejsc na trasie Gry: wystawy pt. „Wielkopolanie ku Niepodległej – w stulecie zwycięskiego Powstania 1918-1919 roku” w gmachu Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej przy ul. Sikorskiego, skweru na rogu ulic Borowskiego i Dąbrowskiego, gdzie był zlokalizowany nieistniejący już budynek restauracji Parkowej” – miejsca spotkań Gorzowskiego Koła Związku Powstańców Wielkopolskich oraz tablicy upamiętniającej Powstańców Wielkopolskich, spoczywających na gorzowskich nekropoliach, na cmentarzu komunalnym przy ul. Żwirowej. Po przebyciu trasy i jej udokumentowaniu wykonanymi zdjęciami, uczestnikom zostały wręczone nagrody, w tym edukacyjne gry historyczne i publikacje przekazane przez Oddziały Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie i Poznaniu, upominki od Wojewody Lubuskiego i materiały promocyjne Miasta Gorzowa.
Rejestracja uczestników Gry Terenowej w Starym Polichnie odbyła się już w piątek w Szkole Podstawowej w Santoku im. Gen. Prof. Elżbiety Zawackiej. Na trasę Gry, prowadzącej śladami Powstańca Wielkopolskiego Franciszka Manieckiego, mieszkańca Starego Polichna i wieloletniego włodarza tej miejscowości, wyruszyło ponad 20 młodych mieszkańców Gminy Santok, a przewodniczkami były Dorota Ciołka Wiśniewska, wnuczka Franciszka Manieckiego – pedagog i jednocześnie skarbniczka naszego Koła oraz Iwona Kowalska – nauczycielka historii. Wśród sześciu punktów na trasie w Starym Polichnie znalazły się m.in. tablica upamiętniająca Franciszka Manieckiego i miejsca związane z jego działalnością. Przy kolejnych punktach na tej trasie przybliżana była historia Powstania i losy Powstańca Franciszka Manieckiego. Gościem Gry w Starym Polichnie był Jerzy Sygnecki, członek Koła, gorzowski regionalista, emerytowany wykładowca akademicki i autor opracowań naukowych o historii pogranicza polsko-niemieckiego, a także wspomniani już Michał Klisiński i Przemysław Żak.
Wydarzenie, jakim była Gra Terenowa, objęli Patronatem Honorowym: Wojewoda Lubuski Władysław Dajczak, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie dr Paweł Skubisz, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu dr hab. Rafał Reczek, Prezydent Gorzowa Jacek Wójcicki oraz Wójt Santoka Paweł Pisarek. Partnerami Gry było Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, Szkoła Podstawowa w Santoku im. Gen. Prof. Elżbiety Zawackiej, oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Gminy Santok POMOCNA DŁOŃ. Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach projektu pt. Poznajmy Powstańców Wielkopolskich – Bohaterów Niepodległej z Gorzowa i okolic” dofinansowanego przez Miasto Gorzów Wielkopolski oraz Gminę Santok.

Jerzy Przybecki

Śladami miejsc
upamiętniających Powstanie Wielkopolskie 1918/1919
(„Wycieczka szlakiem „Historii jednego kamienia”)

Kolega Zenon Brembor ( ś.p. ) w 2010 roku opisał prawdziwą historię jednego olbrzymiego kamienia, który z okolic Żagania został przewieziony do Strzegomia i tam został przecięty. Uzyskano w ten sposób trzy duże plastry, które stanowią obeliski w Kargowej, Krośnie Odrzańskim i Żaganiu. Ten tryptyk nawiązuje do drogi jaką musieli przejść Powstańcy Wielkopolscy, wzięci do niewoli między innymi w walkach pod Kargową.
Wycieczka sulechowskiego Koła TPPW 1918/19 ( 25.09.2021 ) zorganizowana w ramach projektu „Realizacja zadania publicznego o działalności pożytku publicznego i wolontariacie” dotyczyła właśnie jednego z tych trzech miejsc – Żagania. To tam 16 grudnia 2009 roku został odsłonięty obelisk upamiętniający Powstańców Wielkopolskich. Mieścił się tam, między innymi obóz (Zielona Dolina), w którym byli więzieni Powstańcy Wielkopolscy oraz Polacy internowani z okolic Rawicza i Leszna.
Autokarowa trasa wiodła przez Nowogród Bobrzański, Miodnicę do Żagania. W wycieczce wzięły udział 23 osoby – członkowie koła ich rodziny i zaprzyjaźnieni sympatycy, miała być także młodzież, lecz ze względu na obostrzenia pandemiczne nie dostała zgody szkoły (wycofali się w ostatniej chwili).
Program tej niezwykle edukującej wycieczki obejmował: zwiedzanie z przewodnikiem Książęcego Zamku, poaugustiańskiego zespołu klasztornego, (w tym biblioteki) oraz miejsca, w którym więziono Powstańców Wielkopolskich (Zielona Dolina) i złożenie kwiatów pod obeliskiem ku czci Powstańców Wielkopolskich – to był moment, kiedy wszyscy wysłuchali krótkiej gawędy dotyczącej ciężkiej drogi, jaką musieli przebyć pieszo powstańcy zanim dotarli do Żagania i chwilą ciszy uczcili ich bohaterstwo.
Obiad – krótki odpoczynek, zwiedzanie z przewodnikiem Muzeum Obozów Jenieckich, miejsca słynnej ucieczki tunelem „Harry” i powrót do Sulechowa na godzinę 18.30.
Wyjazd ten z pewnością pozostanie na długo w pamięci uczestników, chociażby z racji bardzo napiętego harmonogramu zwiedzania z jednej strony, a z drugiej ze względu na niezwykłą wiedzę przewodników, którzy potrafili tak zainteresować zwiedzających, że chciałoby się ich słuchać w nieskończoność.
PS. Szczególne słowa podziękowania należą się panu Prezesowi Koła – Romanowi Zawalnemu oraz jego żonie Teresie za zorganizowanie tej wycieczki. Dziękujemy.

 

Radosław Balmowski

XIII RAJD IM. KPT. PAWŁA CYMSA
Po raz trzynasty uczczono pamięć kpt Pawła Cymsa

25 września 2021 roku już po raz trzynasty Oddział PTTK w Inowrocławiu przy pomocy Ośrodka Kultury i Turystyki w Pakości zorganizował rajd im. kpt. Pawła Cymsa.
Uczestnicy rajdu mieli do wyboru około 12 kilometrową trasę pieszą z Janikowa poprzez Giebnię do Pakości oraz liczącą ponad 50 kilometrów trasę rowerową biegnącą Doliną Pradawnej Noteci. Trasa piesza rozpoczęła się pod pomnikiem ku czci Powstańców Wielkopolskich przy dworcu w Janikowie, gdzie zapalono znicz, a Sebastian Witkowski opowiedział historię powstańców walczących o niepodległość w rejonie Inowrocławia. Uczestnicy rajdu pod przewodnictwem Andrzeja Dargacza i Radosława Balmowskiego, podążając szlakiem czerwonym, zapalając znicze przy pomnikach pamięci: pracowników Cukrowni w Janikowie, którzy zginęli w pierwszych dniach II wojny Światowej, pomniku poświęconym pamięci pilotów, którzy zginęli w katastrofie lotniczej koło Giebni umieszczonych przy trasie oraz pomniku Powstańców Wielkopolskich w Pakości dotarli do Parku Kalwaryjskiego w Pakości, gdzie dzięki uprzejmości burmistrza Pakości pana Zygmunta Gronia, mogli skorzystać z przygotowanego przez pracowników OKIT grila i poczęstować się kiełbaskami i ciepłymi napojami. Bardzo miłą ponadplanową atrakcją był koncert piosenki turystycznej w wykonaniu Jarosława Kotyńskiego
z OKIT.
Podczas rajdu przeprowadzono konkurs krajoznawczo – historyczny, w którym młodzież mogła wykazać się wiedzą o Powstaniu Wielkopolskim oraz znajomością regionu, a zwycięzcy otrzymali atrakcyjne nagrody.
Także rowerzyści, głównie z KTR Kujawiak oraz szkoły Podstawowej
w Gniewkówcu, pomimo wietrznej pogody nie zawiedli i licznie zjawili się na trasie. Łącznie w rajdzie
uczestniczyło około 150 osób.
Zorganizowanie rajdu w takiej formie umożliwiło, tradycyjne już, dofinansowanie ze strony Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, któremu organizatorzy i uczestnicy pragną serdecznie podziękować.

Janusz Sieroń

W Potulicach wręczono patenty oficerskie Rodzinom poległych powstańców

Słowa św. Jana Pawła II „… nie umiera ten, kto trwa w pamięci i sercach żywych …” przyświecały działaniom prezesa Koła Wągrowiec Gmina Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, w kilkuletnich kwerendach archiwalnych, w poszukiwaniu dokumentów dotyczących bohaterów powstania, którzy polegli w bitwie pod Radwankami. Przy wsparciu Zarządu Głównego TPPW 1918-1919 i Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Poznaniu, Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 lutego 2020 r. szer. Wacław LORENC, szer. Józef TURTOŃ i szer. Teodor WASILEWSKI zostali pośmiertnie mianowani na stopień podporucznika.
Uroczystości pod hasłem #OFICEROWIEna102 rozpoczęły się 18 września 2021 r. na cmentarzu parafialnym w Potulicach. Przed pomnikiem upamiętniającym Powstańców Wielkopolskich, w asyście posterunków honorowych wieniec od społeczeństwa gminy złożył Wójt Gminy Przemysław Majchrzak wraz z zaproszonymi gośćmi: Tadeuszem Musiałem Prezesem ZG TPPW 1918/19, Ryszardem Stępniakiem radnym Gminy Wągrowiec, Łukaszem Wiatrowskim Prezesem Zarządu Miejsko-Gminnego OSP RP w Wągrowcu oraz phm. Krzysztofem Urbanem Komendantem Hufca i hm. Krzysztofem Wojtaszkiem członkiem Komendy Hufca ZHP w Wągrowcu.
Mszę św. w intencji poległych Powstańców Wielkopolskich odprawili ks. prałat Jarosław Zimny w koncelebrze z księżmi parafii dekanatu rogoźnickiego. Wzięli w niej udział licznie zebrani mieszkańcy gminy, zaproszeni goście i poczty sztandarowe. Uroczystość uświetniła Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych oraz Kompania Reprezentacyjna pod dowództwem ppor. Darii Dominiak, wystawiona przez 31 Bazę Lotnictwa Taktycznego Poznań Krzesiny.
Po odśpiewaniu Te Deum laudamus uczestnicy uroczystości w pochodzie udali się pod pomnik POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH ORAZ BOHATERÓW WALK O POLSKOŚĆ I WOLNOŚC ZIEMI WĄGROWIECKIEJ. Podczas przemarszu wiązankę pieśni wojskowych wykonała orkiestra wojskowa pod dowództwem tamburmajora kpr. Marka Pytlaka.
Zebranych powitał Janusz Sieroń prezes Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918/19, który przypomniał bohaterskie czyny Powstańców Wielkopolskich. List od Wojewody Wielkopolskiego odczytał Hubert Matuszak. Do Apelu Pamięci przywołał por. Rafał Zborowski, a Kompania Reprezentacyjna oddała salwę honorową. Wieniec od Wielkopolan złożył w imieniu Wojewody Wielkopolskiego Hubert Matuszak. Wieniec w imieniu samorządu województwa złożyła I Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Wielkopolskiego Agnieszka Grzechowiak. Kwiaty złożył pułkownik Mariusz Woźniak Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, Tomasz Kranc Starosta Wągrowiecki wraz z radnymi powiatu, Przemysław Majchrzak Wójt Gminy Wągrowiec wraz z radnymi gminy. Kwiaty w imieniu władz Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 złożyli prezesi Tadeusz Musiał i Wawrzyniec Wierzejewski. Wiązanki kwiatów złożyli również przedstawiciele stowarzyszeń, związków i jednostek organizacyjnych z gminy i powiatu wągrowieckiego. Uroczystość pod pomnikiem Powstańców Wielkopolskich zakończyło odegranie pieśni „Śpij kolego”.
Druga część VIII Spotkania Rodzin Powstańców Wielkopolskich odbyła się w świetlicy sołectwa. Rozpoczęła się od wprowadzenia sztandaru wojskowego. Skład pocztu stanowili ppor. Wiktor Satkowski, sztandarowy starszy kapral Jakub Pliszka, asystujący Radosław Smoleń. Uroczystość poprowadził Janusz Sieroń prezes Koła Wągrowiec Gminy TPPW 1918/19. Postanowienie Andrzeja Dudy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadaniu stopnia podporucznika poległym Powstańcom Wielkopolskim odczytała Małgorzata Ślęzak. Wręczenia patentów oficerskich Rodzinom poległych powstańców dokonał płk Mariusz Woźniak – Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu. Patenty odebrały: Irena Olszewska, wnuczka ze strony córki Katarzyny Teodora Wasilewskiego, Zdzisława Konwińska wnuczka ze strony siostry Eleonory Józefa Turtonia oraz Elżbieta Wachowiak, wnuczka ze strony brata Leona Wacława Lorenca. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, cytując słowa Prezydenta Andrzeja Dudy powiedział, że dokonał się akt historycznej sprawiedliwości. Podziękował wszystkim, którzy dzięki swojej determinacji doprowadzili do uhonorowania Powstańców Wielkopolskich. Stwierdził, że nominacje są świadectwem wielkości Polskiego Żołnierza, a dla Rodzin Powstańców, powodem do dumy i satysfakcji.
W imieniu Starosty Wągrowieckiego Tomasza Kranca głos zabrała Małgorzata Osuch przewodnicząca Rady Powiatu. W swoim wystąpieniu pogratulowała otrzymania patentów oficerskich Rodzinom poległych Powstańców. Wraz z Krystyną Urbańską wiceprzewodniczącą rady i Andrzejem Wieczorkiem członkiem Zarządu Powiatu, poinformowała o uhonorowaniu Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918-1919 Nagrodą Herbu Powiatu Wągrowieckiego. Wyróżnienie odebrali prezes Janusz Sieroń wraz z wiceprezesem Jerzym Konwińskim, wiceprezesem i sekretarzem Koła Małgorzatą Ślęzak.
W imieniu Przemysława Majchrzaka Wójta Gminy Wągrowiec głos zabrał Ryszard Andrzejewski – przewodniczący Rady Gminy Wągrowiec. Pogratulował Rodzinom Powstańców otrzymania patentów oficerskich, a następnie odczytał adres Przemysława Majchrzaka skierowany na ręce prezesa Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918/19. W swoim liście Wójt Gminy oddał hołd bohaterom powstań narodowych oraz uczestnikom I i II wojny światowej, którzy spoczywają na cmentarzu parafialnym w Potulicach. Włodarz gminy podkreślił zaangażowanie Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19 Koło Wągrowiec Gmina w organizację spotkań Rodzin Powstańców, turniejów strzeleckich, prowadzenie kwerend archiwalnych, rocznicowych wyjazdów do Warszawy w rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Przypomniał budowę pomników, znakowanie grobów, czy działania mające na celu przekształcania mogił Powstańców w groby wojenne. Zaznaczył, że pamięć o bohaterach jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, bo patriotyzm to czyny – nie słowa! Przemysław Majchrzak pogratulował członkom Koła zrealizowania żmudnego i trudnego zadania uhonorowania trzech Powstańców Wielkopolskich – Wacława Lorenca, Józefa Turtonia i Teodora Wasilewskiego, którzy walczyli i zginęli w bitwie pod Radwankami. Stwierdził, że historia zatoczyła dziejowe koło i zapomniani bohaterowie dzięki staraniom Koła Wągrowiec Gmina oraz Zarządu Głównego TPPW 1918/19, w osobach Tadeusza Musiała i Wawrzyńca Wierzejewskiego oraz ppłk Rafała Wojciechowskiego Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Poznaniu doprowadziły do wręczenia Rodzinom poległych żołnierzy Patentów Oficerskich. Wójt Gminy pogratulował Rodzinom przeżywania wzruszenia i dumy z tak wspaniałych przodków i bohaterów. Stwierdził, że gdyby nie osoby o tak patriotycznej postawie, które stanęły do walki ze słowami: „Dla Ciebie Polsko i dla Twojej Chwały”, naród polski po 123 latach niewoli nie wyzwoliłby się spod jarzma okupanta. Przemysław Majchrzak podziękował członkom Towarzystwa za kultywowanie pamięci i trud włożony w przygotowanie uroczystości. Życzył dalszych działań, które będą źródłem dumy i satysfakcji.
W swoim wystąpieniu Wawrzyniec Wierzejewski prezes Oddziału Wojewódzkiego TPPW 1918-1919 podziękował samorządowi Gminy Wągrowiec i członkom Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918-1919 za przygotowanie podniosłej uroczystości. Specjalne podziękowania od Zarządu Głównego TPPW 1918/19 otrzymali: Przemysław Majchrzak Wójt Gminy Wągrowiec, Kamila Kłos pracownik Urzędu Gminy, Kamil Zawadzki Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury, Radosław Sierpowski Komendant Ochotniczej Straży Pożarnej w Runowie, Stanisław Ornoch – rekonstruktor zdobytego pod Budzyniem wozu pancernego Ehrhardt M17 oraz członkowie koła: Janusz Sieroń, Jerzy Konwiński, Małgorzata Ślęzak, Alina Kopniewska, i Danuta Kitkowska-Sieroń. Razem z Tadeuszem Musiałem, prezesem Zarządu Głównego TPPW 1918/19 podkreślił bohaterstwo i czyn zbrojny Powstańców Wielkopolskich. Przypomniał o inicjatywie ustanowienia 27 grudnia – Świętem Państwowym dla uczczenia zwycięskiego Powstania. Pogratulował Rodzinom kultywowania pamięci o czynie zbrojnym Powstańców i otrzymania patentów oficerskich. Tadeusz Musiał udekorował Medalem 
Wierni Tradycji” Irenę Olszewską, Zdzisławę Konwińską oraz Elżbietę Wachowiak.

Podniosłą uroczystość zakończył recital Patrycji Jankowskiej. Absolwentka Gimnazjum w Żelicach zaśpiewała wiązankę pieśni wojskowych z okresu II Rzeczypospolitej. W brawurowym wykonaniu artystce towarzyszyli licznie zebrani goście oraz rodziny i członkowie Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego. Dalszą część VIII Spotkania Rodzin Powstańców Wielkopolskich uczestnicy odbyli przy żołnierskiej grochówce, pysznych jagodziankach i kawie. Wspomnienia, oglądanie pamiątek rodzinnych i rozmowy uczestników uroczystości trwały jeszcze przez kolejne godziny.

 

Arkadiusz Słabig

III Rajd dla Niepodległej (Miały – Chełst – Gospódka – Pławisko – Zdroje – Sieraków)

242025781_876431553018763_384802204461420751_n

17 września br. udało się po rocznej przerwie zorganizować Rajd dla Niepodległej – cykliczne przedsięwzięcie realizowane przez Szkołę Podstawową im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach i mialskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. W tym roku temuż przedsięwzięciu mającemu wymiar edukacyjny, integracyjny i patriotyczny nadano podtytuł „Śladami wybitnych Wielkopolan”. Organizacją rajdu zajęli się dyrektor Joanna Ignaszak i dr hab. Arkadiusz Słabig. Nawiązano współpracę ze Szkołą Podstawową im. Józefa Chociszewskiego w Chełście. Uzyskano wsparcie ze strony Nadleśnictwa Sieraków, Muzeum Zamku Opalińskich oraz Urzędu Gminy Wieleń.
W pierwszej kolejności młodzież odwiedziła szkołę w Chełście, niezwykłej miejscowości podzielonej traktatem wersalskim na wiele lat na część niemiecką i polską. Reliktem dawnej delimitacji jest dzisiejsza granica administracyjno-wyznaniowa. Zachodnia część wsi należy do diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, zaś wschodnia do archidiecezji poznańskiej. Z przeszłością Chełstu uczniowie z Miałów zapoznali się biorąc udział w Międzyszkolnym Projekcie „Dlaczego granica polsko-niemiecka przebiegała na rzece Miałce?”, koordynowanym przez Teresą Kubiś, nauczycielkę i działaczkę społeczną związaną ze Stowarzyszeniem „Młodzi dla Wsi”. Przybliżono im także postać patrona szkoły – Józefa Chociszewskiego (1837–1914), wybitnego pisarza i działacza narodowego.
Po niezwykle serdecznym przyjęciu w Chełście uczestnicy rajdu udali się do leśniczówki Gospódka. Tam przy pomniku ku czci Antoniego Jarochowskiego przysłuchiwali się opowieści o tragicznych losach tegoż leśnika i powstańca wielkopolskiego, zamordowanego przez Niemców w 1944 roku. Kolejnym etapem rajdu była mogiła strzelców wielkopolskich przy gajówce Pławisko, gdzie uczniowie przeprowadzili prace porządkowe w ramach wolontariatu. Niecałą godzinę później dzięki uprzejmości pracowników Nadleśnictwa Sieraków, przy zachowaniu reżimu sanitarnego, wspięli się na Wieżę Obserwacyjną „Zdroje” skąd podziwiali wspaniałą panoramę Puszczy Noteckiej. Następnie zatrzymali się w Sierakowie, w Muzeum Zamku Opalińskich. Robert Jędrzejczak, dyrektor placówki, przeprowadził pasjonującą lekcję muzealną, podczas której przybliżył młodym słuchaczom dzieje Sierakowa wplecione w wielką historię, a także naszkicował losy jego wybitnych właścicieli z rodów Borkowiców, Górków, Opalińskich i Gartenbergów-Sadogórskich. Jednak prawdziwą gratką była wystawa czasowa poświęcona pierwszej bitwie chocimskiej (1621 r.), w której walczył Piotr Opaliński, wojewoda i kasztelan poznański, właściciel Sierakowa. Po tym niecodziennym spotkaniu z historią uczniowie odbyli marsz szlakiem zabytków. Ujrzeli: Panteon Ziemi Sierakowskiej, kościół parafialny, dawną synagogę, zrewitalizowany budynek dawnego kościoła ewangelickiego i wreszcie pomnik na Placu Powstańców Wielkopolskich, stojący w miejscu, gdzie przed przeszło stu laty składały uroczystą przysięgę miejscowe oddziały powstańcze.

Jolanta Kluczyńska, Alicja Serwatkiewicz i Magdalena Stratyńska

Gra Miejska „Śladami Powstańców Kórnickich”

6 października 2018 roku na terenie Kórnika została przeprowadzona gra miejska, której celem było przybliżenie młodzieży historii miasta i udziału kórniczan w Powstaniu Wielkopolskim, a także kształtowanie aktywnej postawy wobec dziedzictwa historycznego i kulturowego.
Udział w grze wzięli uczniowie klas szóstych ze Szkoły Podstawowej Nr 1 im. Tytusa Działyńskiego, a organizatorem jej był zespół nauczycieli w składzie: Alicja Serwatkiewicz, Magdalena Stratyńska i Jolanta Kluczyńska.
W ramach wymiany doświadczeń między szkołami, w zakresie pracy wychowawczej wokół patrona, prezentujemy poniżej: scenariusz gry, regulamin, kartę uczestnictwa, instrukcję i zadania dla drużyn. 

Gra miejska w Kórniku – materiały

Jerzy Przybecki

Operacja Orzeł

image0 (1)

Stawiając we Wschowie na cmentarzu obelisk wiedzieliśmy, że będziemy  musieli prędzej czy później uzupełnić jego wygląd zewnętrzny, ponieważ zakończenie cokołu prostym daszkiem nie spełniało naszych oczekiwań.
Po prostu nie starczyło pieniędzy na jego dokończenie. Prowadziliśmy także dyskusję, co ma stanąć na cokole: powstańcza rogatywka, Powstaniec, Krzyż Powstańczy, orzeł, czy zupełnie coś innego może nowoczesnego, współczesnego. W końcu stanęło – Orzeł. Czas nieubłaganie uciekał. Rok minął. Jadąc do Szprotawy, kilka razy byłem w firmie, która takie figury ogrodowe wykonuje – orły też były. Dwa rodzaje cena do przyjęcia. W końcu wybrałem jednego – orzeł zrywający się do lotu – analogia do odradzającej się Polski w 1918 roku. Jakież było moje zdziwienie, kiedy dwóch pracowników załadowywało go do mojego samochodu. Wykonawca twierdził, że jest to specjalnie przygotowany materiał betonowy, bardzo trwały, zagęszczony i z pewnością nas przeżyje. Waga bagatela, prawie 40 kg. Wcześniej uzgodniliśmy z Panem Prezesem Zdzisławem Rygusikiem, że ktoś go odbierze, póki co będzie czekał u mnie w garażu. Często ktoś z Urzędu jedzie do Zielonej Góry, to przecież może zabrać. Mijały kolejne dni, Covid nie raczy odpuścić, zaostrzenia się wzmagają – większość pracuje zdalnie – a czas ucieka. Jest już koniec października – orzeł czeka!
Kierowcy na urlopie. A należy go jeszcze pomalować zgodnie z oczekiwaniami. Ma to zrobić sekcja plastyczna z DK. Nie ma co czekać, trzeba szukać innych rozwiązań. Mamy przecież wielu przyjaciół – wici poszły w eter. I jak zwykle – złota myśl! Przecież współpracujemy
z Jednostką w Czerwieńsku, jej były dowódca, mój imiennik – pułkownik, myśliwy jest rodem ze Wschowy, przecież jak co roku pojedzie na groby… Jurek jak zobaczył, no może dokładnie jak go razem podnosiliśmy – tylko westchnął „nigdy bym nie przypuszczał, że to może być takie ciężkie, jak wy to wtaszczycie na ten cokół?” Potem się okazało że mimo wszystko jechał z nim bardzo ostrożnie. Jak zadzwoniłem, że orzeł odleciał, Pan Prezes tylko krótko „jak ten czas leci , przecież tak niedawno był kwiecień a już koniec roku” – orzeł przyleciał – super. Kolejny przyjaciel naszego towarzystwa i działań to kolega Tomasz – kamieniarz, który miał zadanie umocować tego orła na postumencie i jeszcze dodatkowo posadowić kamień z napisem upamiętniający posadzenie w ubiegłym roku Dębu. Te dwa zadania postanowiliśmy wykonać 19 grudnia. Tradycyjnie w tym dniu rozpoczynamy w oddziale obchody związane z rocznicą wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Tym samym Wschowa stała się miejscem Oddziałowych uroczystości. Wcześniej ustaliliśmy, że ta uroczystość będzie miała charakter bardzo kameralny i tak było!
W przeddzień telefon od Tomka kamieniarza, nie możemy być o 12.00, tak jak ustaliśmy tylko o 8.00 rano, bo na taką godzinę dostałem „HADEESA” do zdjęcia i postawienia kamienia! W czasie pandemii nawet pogrzeby odbywały się od wczesnych do późnych godzin a od 12.00 mieliśmy też tylko uzgodnioną godzinę na to zadanie. Całe szczęście, że ta godzina ranna też wystarczyła na to aby nie zakłócić miru obrządku cmentarnego.
Tak więc orzeł odleciał i spokojnie wylądował w miejscu przeznaczenia. Dumny Pan Prezes meldował: „Orzeł na obelisku, kamień z napisem na miejscu – ten Twój Tomek to jednak nie jest zwykłym kamieniarzem – to prawdziwy artysta”.

Autor jest Prezesem Honorowym
Oddziału Lubuskiego TPPW

Michał Klisiński 

 Koło TPPW w Gorzowie Wlkp.

Początek 2020 r. stanowi ważną cezurę w przywracaniu pamięci o Powstaniu Wielkopolskim i jego uczestnikach w Gorzowie Wielkopolskim. Jest to szczególnie ważne w mieście,  w którym po zakończeniu II Wojny Światowej osiedliło się wielu Powstańców Wielkopolskich, a część z nich została pochowana w wydzielonej i uporządkowanej kwaterze cmentarza parafialnego przy ul. Warszawskiej. Poza wspomnianą kwaterą cmentarną z nagrobkami Powstańców, od grudnia 2019 r. miejscem pamięci o Powstaniu i jego uczestnikach jest odsłonięty w rocznicę 100-lecia wybuchu zrywu narodowowyzwoleńczego obelisk na cmentarzu komunalnym. Inicjatorką upamiętnienia w takiej formie tego wydarzenia była Pani Barbara Zwolińska – mieszkanka Gorzowa, której oboje rodzice uczestniczyli w Powstaniu. Swój wkład w ocalenie pamięci o Powstańcach, którzy po 1945 roku zamieszkali w Gorzowie, wniósł niestrudzony regionalista redaktor Jerzy Zysnarski. Opracował on i opublikował, w wydawanym przez Archiwum Państwowe w Gorzowie Nadwarciańskim Roczniku Archiwalno Historycznym, artykuł zawierający krótkie biogramy niektórych z nich.
Nowy impuls i motywację do podejmowania kolejnych inicjatyw stanowi powołanie w Gorzowie dnia 28 stycznia Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19  Oddziału Lubuskiego w Zielonej Górze. Jest to drugie po Kole w Witnicy ogniwo Towarzystwa w północnej części województwa lubuskiego. Koło skupia obecnie dwunastu członków, których połączyło zainteresowanie historią Powstania Wielkopolskiego i dążenie do przywrócenia pamięci o jego uczestnikach oraz popularyzowania wartości, które reprezentowali. Zapraszamy do włączenia się w działania Koła kolejne osoby zainteresowane.
W pierwszych miesiącach od powołania Koła udało się nawiązać współpracę z instytucjami kultury i nauki funkcjonującymi w Gorzowie. W swoje gościnne progi zaprosiło nas Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, z którym zawarte zostało przez nasze Koło porozumienie o współpracy w sferze edukacyjnej i naukowej. Dzięki uprzejmości Dyrektor Muzeum Pani dr Ewy Pawlak udostępniono nam jedno              z pomieszczeń Willi przy ul. Warszawskiej, w którym możemy organizować zebrania Koła. Podjęliśmy również współpracę z Archiwum Państwowym oraz Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Gorzowie. Z uwagi na sytuację epidemiologiczną i obostrzenia z nią związane nie odbyło się zebranie naszego Koła, na którym miał być wypracowany ramowy program pracy. Obecnie czynione są przygotowania do zorganizowania spotkania członków Koła w nowym terminie.
Nasze zamierzenia i plany będą koncentrować się przede wszystkim na działaniach w obszarze edukacji historycznej, organizowaniu prelekcji i wystaw poświęconych Powstaniu. Wartym podjęcia zadaniem jest opracowanie imiennego wykazu Powstańców Wielkopolskich związanych z Gorzowem i ościennymi gminami oraz umieszczenie go na tablicy pamiątkowej, w przestrzeni publicznej. Dopełnieniem tej inicjatywy byłoby symboliczne oznaczenie nagrobków Powstańców Wielkopolskich. To tylko kilka inicjatyw spośród naszych zamierzeń, które chcielibyśmy zrealizować. Nie uda się to nam samodzielnie. Dlatego tak ważne jest obecnie nawiązanie współpracy z zainteresowanymi instytucjami,  a w szczególności uzyskanie wsparcia lokalnej administracji samorządowej Gorzowa i ościennych gmin.

Autor jest prezesem Koła TPPW
w Gorzowie Wlkp.