Michał Klisiński

Śladami Powstańców Wielkopolskich w Gorzowie i Starym Polichnie

W sobotnie przedpołudnie, 9 października ponad 60 mieszkańców Gorzowa, okolicznych miejscowości, Gminy Santok, oraz Popowa w Gminie Bledzew wyruszyło odkrywać kartę historii lokalnej zapisaną przez Powstańców Wielkopolskich. W tym dniu zorganizowana została przez gorzowskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19 Gra Terenowa „Śladami Powstańców Wielkopolskich w Gorzowie i okolicach”, podzielona na dwie trasy. Pierwsza przebiegała w samym Gorzowie, a druga –  w Starym Polichnie w Gminie Santok.
Uczestnicy gorzowskiej części Gry rejestrowali się w punkcie zorganizowanym przy Muzeum Lubuskim im. Jana Dekerta od godz. 10.00. Zgłosiło się 35 osób, w tym dzieci i młodzież pod opieką dorosłych opiekunów. Były m.in.: drużyny reprezentujące Pogotowie Opiekuńcze, placówkę „Dom dla dzieci” oraz Zespół Szkół Odzieżowych w Gorzowie. Następnie wszyscy uczestnicy udali się na pobliski cmentarz świętokrzyski, gdzie przy kwaterze z mogiłami powstańców sekretarz Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Gorzowie Andrzej Nawojczyk przybliżył historię kwatery i wraz z prezesem Koła Michałem Klisińskim przedstawili kolejne punkty na trasie Gry. Od strony organizacyjnej pomagał w przygotowaniu i przeprowadzeniu Gry członek Koła Przemysław Żak. Z cmentarza  wyposażeni w mapki uczestnicy wyruszyli na poszukiwania kolejnych miejsc na trasie Gry: wystawy pt. „Wielkopolanie ku Niepodległej – w stulecie zwycięskiego Powstania 1918-1919 roku” w gmachu Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej przy ul. Sikorskiego, skweru na rogu ulic Borowskiego i Dąbrowskiego, gdzie był zlokalizowany nieistniejący już budynek restauracji Parkowej” – miejsca spotkań Gorzowskiego Koła Związku Powstańców Wielkopolskich oraz tablicy upamiętniającej Powstańców Wielkopolskich, spoczywających na gorzowskich nekropoliach, na cmentarzu komunalnym przy ul. Żwirowej. Po przebyciu trasy i jej udokumentowaniu wykonanymi zdjęciami, uczestnikom zostały wręczone nagrody, w tym edukacyjne gry historyczne i publikacje przekazane przez Oddziały Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie i Poznaniu, upominki od Wojewody Lubuskiego i materiały promocyjne Miasta Gorzowa.
Rejestracja uczestników Gry Terenowej w Starym Polichnie odbyła się już w piątek w Szkole Podstawowej w Santoku im. Gen. Prof. Elżbiety Zawackiej. Na trasę Gry, prowadzącej śladami Powstańca Wielkopolskiego Franciszka Manieckiego, mieszkańca Starego Polichna i wieloletniego włodarza tej miejscowości, wyruszyło ponad 20 młodych mieszkańców Gminy Santok, a przewodniczkami były Dorota Ciołka Wiśniewska, wnuczka Franciszka Manieckiego – pedagog i jednocześnie skarbniczka naszego Koła oraz Iwona Kowalska – nauczycielka historii. Wśród sześciu punktów na trasie w Starym Polichnie znalazły się m.in. tablica upamiętniająca Franciszka Manieckiego i miejsca związane z jego działalnością. Przy kolejnych punktach na tej trasie przybliżana była historia Powstania i losy Powstańca Franciszka Manieckiego. Gościem Gry w Starym Polichnie był Jerzy Sygnecki, członek Koła, gorzowski regionalista, emerytowany wykładowca akademicki i autor opracowań naukowych o historii pogranicza polsko-niemieckiego, a także wspomniani już Michał Klisiński i Przemysław Żak.
Wydarzenie, jakim była Gra Terenowa, objęli Patronatem Honorowym: Wojewoda Lubuski Władysław Dajczak, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie dr Paweł Skubisz, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu dr hab. Rafał Reczek, Prezydent Gorzowa Jacek Wójcicki oraz Wójt Santoka Paweł Pisarek. Partnerami Gry było Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, Szkoła Podstawowa w Santoku im. Gen. Prof. Elżbiety Zawackiej, oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Gminy Santok POMOCNA DŁOŃ. Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach projektu pt. Poznajmy Powstańców Wielkopolskich – Bohaterów Niepodległej z Gorzowa i okolic” dofinansowanego przez Miasto Gorzów Wielkopolski oraz Gminę Santok.

Jerzy Przybecki

Śladami miejsc
upamiętniających Powstanie Wielkopolskie 1918/1919
(„Wycieczka szlakiem „Historii jednego kamienia”)

Kolega Zenon Brembor ( ś.p. ) w 2010 roku opisał prawdziwą historię jednego olbrzymiego kamienia, który z okolic Żagania został przewieziony do Strzegomia i tam został przecięty. Uzyskano w ten sposób trzy duże plastry, które stanowią obeliski w Kargowej, Krośnie Odrzańskim i Żaganiu. Ten tryptyk nawiązuje do drogi jaką musieli przejść Powstańcy Wielkopolscy, wzięci do niewoli między innymi w walkach pod Kargową.
Wycieczka sulechowskiego Koła TPPW 1918/19 ( 25.09.2021 ) zorganizowana w ramach projektu „Realizacja zadania publicznego o działalności pożytku publicznego i wolontariacie” dotyczyła właśnie jednego z tych trzech miejsc – Żagania. To tam 16 grudnia 2009 roku został odsłonięty obelisk upamiętniający Powstańców Wielkopolskich. Mieścił się tam, między innymi obóz (Zielona Dolina), w którym byli więzieni Powstańcy Wielkopolscy oraz Polacy internowani z okolic Rawicza i Leszna.
Autokarowa trasa wiodła przez Nowogród Bobrzański, Miodnicę do Żagania. W wycieczce wzięły udział 23 osoby – członkowie koła ich rodziny i zaprzyjaźnieni sympatycy, miała być także młodzież, lecz ze względu na obostrzenia pandemiczne nie dostała zgody szkoły (wycofali się w ostatniej chwili).
Program tej niezwykle edukującej wycieczki obejmował: zwiedzanie z przewodnikiem Książęcego Zamku, poaugustiańskiego zespołu klasztornego, (w tym biblioteki) oraz miejsca, w którym więziono Powstańców Wielkopolskich (Zielona Dolina) i złożenie kwiatów pod obeliskiem ku czci Powstańców Wielkopolskich – to był moment, kiedy wszyscy wysłuchali krótkiej gawędy dotyczącej ciężkiej drogi, jaką musieli przebyć pieszo powstańcy zanim dotarli do Żagania i chwilą ciszy uczcili ich bohaterstwo.
Obiad – krótki odpoczynek, zwiedzanie z przewodnikiem Muzeum Obozów Jenieckich, miejsca słynnej ucieczki tunelem „Harry” i powrót do Sulechowa na godzinę 18.30.
Wyjazd ten z pewnością pozostanie na długo w pamięci uczestników, chociażby z racji bardzo napiętego harmonogramu zwiedzania z jednej strony, a z drugiej ze względu na niezwykłą wiedzę przewodników, którzy potrafili tak zainteresować zwiedzających, że chciałoby się ich słuchać w nieskończoność.
PS. Szczególne słowa podziękowania należą się panu Prezesowi Koła – Romanowi Zawalnemu oraz jego żonie Teresie za zorganizowanie tej wycieczki. Dziękujemy.

 

Radosław Balmowski

XIII RAJD IM. KPT. PAWŁA CYMSA
Po raz trzynasty uczczono pamięć kpt Pawła Cymsa

25 września 2021 roku już po raz trzynasty Oddział PTTK w Inowrocławiu przy pomocy Ośrodka Kultury i Turystyki w Pakości zorganizował rajd im. kpt. Pawła Cymsa.
Uczestnicy rajdu mieli do wyboru około 12 kilometrową trasę pieszą z Janikowa poprzez Giebnię do Pakości oraz liczącą ponad 50 kilometrów trasę rowerową biegnącą Doliną Pradawnej Noteci. Trasa piesza rozpoczęła się pod pomnikiem ku czci Powstańców Wielkopolskich przy dworcu w Janikowie, gdzie zapalono znicz, a Sebastian Witkowski opowiedział historię powstańców walczących o niepodległość w rejonie Inowrocławia. Uczestnicy rajdu pod przewodnictwem Andrzeja Dargacza i Radosława Balmowskiego, podążając szlakiem czerwonym, zapalając znicze przy pomnikach pamięci: pracowników Cukrowni w Janikowie, którzy zginęli w pierwszych dniach II wojny Światowej, pomniku poświęconym pamięci pilotów, którzy zginęli w katastrofie lotniczej koło Giebni umieszczonych przy trasie oraz pomniku Powstańców Wielkopolskich w Pakości dotarli do Parku Kalwaryjskiego w Pakości, gdzie dzięki uprzejmości burmistrza Pakości pana Zygmunta Gronia, mogli skorzystać z przygotowanego przez pracowników OKIT grila i poczęstować się kiełbaskami i ciepłymi napojami. Bardzo miłą ponadplanową atrakcją był koncert piosenki turystycznej w wykonaniu Jarosława Kotyńskiego
z OKIT.
Podczas rajdu przeprowadzono konkurs krajoznawczo – historyczny, w którym młodzież mogła wykazać się wiedzą o Powstaniu Wielkopolskim oraz znajomością regionu, a zwycięzcy otrzymali atrakcyjne nagrody.
Także rowerzyści, głównie z KTR Kujawiak oraz szkoły Podstawowej
w Gniewkówcu, pomimo wietrznej pogody nie zawiedli i licznie zjawili się na trasie. Łącznie w rajdzie
uczestniczyło około 150 osób.
Zorganizowanie rajdu w takiej formie umożliwiło, tradycyjne już, dofinansowanie ze strony Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, któremu organizatorzy i uczestnicy pragną serdecznie podziękować.

Janusz Sieroń

W Potulicach wręczono patenty oficerskie Rodzinom poległych powstańców

Słowa św. Jana Pawła II „… nie umiera ten, kto trwa w pamięci i sercach żywych …” przyświecały działaniom prezesa Koła Wągrowiec Gmina Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, w kilkuletnich kwerendach archiwalnych, w poszukiwaniu dokumentów dotyczących bohaterów powstania, którzy polegli w bitwie pod Radwankami. Przy wsparciu Zarządu Głównego TPPW 1918-1919 i Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Poznaniu, Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 lutego 2020 r. szer. Wacław LORENC, szer. Józef TURTOŃ i szer. Teodor WASILEWSKI zostali pośmiertnie mianowani na stopień podporucznika.
Uroczystości pod hasłem #OFICEROWIEna102 rozpoczęły się 18 września 2021 r. na cmentarzu parafialnym w Potulicach. Przed pomnikiem upamiętniającym Powstańców Wielkopolskich, w asyście posterunków honorowych wieniec od społeczeństwa gminy złożył Wójt Gminy Przemysław Majchrzak wraz z zaproszonymi gośćmi: Tadeuszem Musiałem Prezesem ZG TPPW 1918/19, Ryszardem Stępniakiem radnym Gminy Wągrowiec, Łukaszem Wiatrowskim Prezesem Zarządu Miejsko-Gminnego OSP RP w Wągrowcu oraz phm. Krzysztofem Urbanem Komendantem Hufca i hm. Krzysztofem Wojtaszkiem członkiem Komendy Hufca ZHP w Wągrowcu.
Mszę św. w intencji poległych Powstańców Wielkopolskich odprawili ks. prałat Jarosław Zimny w koncelebrze z księżmi parafii dekanatu rogoźnickiego. Wzięli w niej udział licznie zebrani mieszkańcy gminy, zaproszeni goście i poczty sztandarowe. Uroczystość uświetniła Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych oraz Kompania Reprezentacyjna pod dowództwem ppor. Darii Dominiak, wystawiona przez 31 Bazę Lotnictwa Taktycznego Poznań Krzesiny.
Po odśpiewaniu Te Deum laudamus uczestnicy uroczystości w pochodzie udali się pod pomnik POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH ORAZ BOHATERÓW WALK O POLSKOŚĆ I WOLNOŚC ZIEMI WĄGROWIECKIEJ. Podczas przemarszu wiązankę pieśni wojskowych wykonała orkiestra wojskowa pod dowództwem tamburmajora kpr. Marka Pytlaka.
Zebranych powitał Janusz Sieroń prezes Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918/19, który przypomniał bohaterskie czyny Powstańców Wielkopolskich. List od Wojewody Wielkopolskiego odczytał Hubert Matuszak. Do Apelu Pamięci przywołał por. Rafał Zborowski, a Kompania Reprezentacyjna oddała salwę honorową. Wieniec od Wielkopolan złożył w imieniu Wojewody Wielkopolskiego Hubert Matuszak. Wieniec w imieniu samorządu województwa złożyła I Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Wielkopolskiego Agnieszka Grzechowiak. Kwiaty złożył pułkownik Mariusz Woźniak Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, Tomasz Kranc Starosta Wągrowiecki wraz z radnymi powiatu, Przemysław Majchrzak Wójt Gminy Wągrowiec wraz z radnymi gminy. Kwiaty w imieniu władz Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 złożyli prezesi Tadeusz Musiał i Wawrzyniec Wierzejewski. Wiązanki kwiatów złożyli również przedstawiciele stowarzyszeń, związków i jednostek organizacyjnych z gminy i powiatu wągrowieckiego. Uroczystość pod pomnikiem Powstańców Wielkopolskich zakończyło odegranie pieśni „Śpij kolego”.
Druga część VIII Spotkania Rodzin Powstańców Wielkopolskich odbyła się w świetlicy sołectwa. Rozpoczęła się od wprowadzenia sztandaru wojskowego. Skład pocztu stanowili ppor. Wiktor Satkowski, sztandarowy starszy kapral Jakub Pliszka, asystujący Radosław Smoleń. Uroczystość poprowadził Janusz Sieroń prezes Koła Wągrowiec Gminy TPPW 1918/19. Postanowienie Andrzeja Dudy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadaniu stopnia podporucznika poległym Powstańcom Wielkopolskim odczytała Małgorzata Ślęzak. Wręczenia patentów oficerskich Rodzinom poległych powstańców dokonał płk Mariusz Woźniak – Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu. Patenty odebrały: Irena Olszewska, wnuczka ze strony córki Katarzyny Teodora Wasilewskiego, Zdzisława Konwińska wnuczka ze strony siostry Eleonory Józefa Turtonia oraz Elżbieta Wachowiak, wnuczka ze strony brata Leona Wacława Lorenca. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, cytując słowa Prezydenta Andrzeja Dudy powiedział, że dokonał się akt historycznej sprawiedliwości. Podziękował wszystkim, którzy dzięki swojej determinacji doprowadzili do uhonorowania Powstańców Wielkopolskich. Stwierdził, że nominacje są świadectwem wielkości Polskiego Żołnierza, a dla Rodzin Powstańców, powodem do dumy i satysfakcji.
W imieniu Starosty Wągrowieckiego Tomasza Kranca głos zabrała Małgorzata Osuch przewodnicząca Rady Powiatu. W swoim wystąpieniu pogratulowała otrzymania patentów oficerskich Rodzinom poległych Powstańców. Wraz z Krystyną Urbańską wiceprzewodniczącą rady i Andrzejem Wieczorkiem członkiem Zarządu Powiatu, poinformowała o uhonorowaniu Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918-1919 Nagrodą Herbu Powiatu Wągrowieckiego. Wyróżnienie odebrali prezes Janusz Sieroń wraz z wiceprezesem Jerzym Konwińskim, wiceprezesem i sekretarzem Koła Małgorzatą Ślęzak.
W imieniu Przemysława Majchrzaka Wójta Gminy Wągrowiec głos zabrał Ryszard Andrzejewski – przewodniczący Rady Gminy Wągrowiec. Pogratulował Rodzinom Powstańców otrzymania patentów oficerskich, a następnie odczytał adres Przemysława Majchrzaka skierowany na ręce prezesa Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918/19. W swoim liście Wójt Gminy oddał hołd bohaterom powstań narodowych oraz uczestnikom I i II wojny światowej, którzy spoczywają na cmentarzu parafialnym w Potulicach. Włodarz gminy podkreślił zaangażowanie Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19 Koło Wągrowiec Gmina w organizację spotkań Rodzin Powstańców, turniejów strzeleckich, prowadzenie kwerend archiwalnych, rocznicowych wyjazdów do Warszawy w rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Przypomniał budowę pomników, znakowanie grobów, czy działania mające na celu przekształcania mogił Powstańców w groby wojenne. Zaznaczył, że pamięć o bohaterach jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, bo patriotyzm to czyny – nie słowa! Przemysław Majchrzak pogratulował członkom Koła zrealizowania żmudnego i trudnego zadania uhonorowania trzech Powstańców Wielkopolskich – Wacława Lorenca, Józefa Turtonia i Teodora Wasilewskiego, którzy walczyli i zginęli w bitwie pod Radwankami. Stwierdził, że historia zatoczyła dziejowe koło i zapomniani bohaterowie dzięki staraniom Koła Wągrowiec Gmina oraz Zarządu Głównego TPPW 1918/19, w osobach Tadeusza Musiała i Wawrzyńca Wierzejewskiego oraz ppłk Rafała Wojciechowskiego Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Poznaniu doprowadziły do wręczenia Rodzinom poległych żołnierzy Patentów Oficerskich. Wójt Gminy pogratulował Rodzinom przeżywania wzruszenia i dumy z tak wspaniałych przodków i bohaterów. Stwierdził, że gdyby nie osoby o tak patriotycznej postawie, które stanęły do walki ze słowami: „Dla Ciebie Polsko i dla Twojej Chwały”, naród polski po 123 latach niewoli nie wyzwoliłby się spod jarzma okupanta. Przemysław Majchrzak podziękował członkom Towarzystwa za kultywowanie pamięci i trud włożony w przygotowanie uroczystości. Życzył dalszych działań, które będą źródłem dumy i satysfakcji.
W swoim wystąpieniu Wawrzyniec Wierzejewski prezes Oddziału Wojewódzkiego TPPW 1918-1919 podziękował samorządowi Gminy Wągrowiec i członkom Koła Wągrowiec Gmina TPPW 1918-1919 za przygotowanie podniosłej uroczystości. Specjalne podziękowania od Zarządu Głównego TPPW 1918/19 otrzymali: Przemysław Majchrzak Wójt Gminy Wągrowiec, Kamila Kłos pracownik Urzędu Gminy, Kamil Zawadzki Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury, Radosław Sierpowski Komendant Ochotniczej Straży Pożarnej w Runowie, Stanisław Ornoch – rekonstruktor zdobytego pod Budzyniem wozu pancernego Ehrhardt M17 oraz członkowie koła: Janusz Sieroń, Jerzy Konwiński, Małgorzata Ślęzak, Alina Kopniewska, i Danuta Kitkowska-Sieroń. Razem z Tadeuszem Musiałem, prezesem Zarządu Głównego TPPW 1918/19 podkreślił bohaterstwo i czyn zbrojny Powstańców Wielkopolskich. Przypomniał o inicjatywie ustanowienia 27 grudnia – Świętem Państwowym dla uczczenia zwycięskiego Powstania. Pogratulował Rodzinom kultywowania pamięci o czynie zbrojnym Powstańców i otrzymania patentów oficerskich. Tadeusz Musiał udekorował Medalem 
Wierni Tradycji” Irenę Olszewską, Zdzisławę Konwińską oraz Elżbietę Wachowiak.

Podniosłą uroczystość zakończył recital Patrycji Jankowskiej. Absolwentka Gimnazjum w Żelicach zaśpiewała wiązankę pieśni wojskowych z okresu II Rzeczypospolitej. W brawurowym wykonaniu artystce towarzyszyli licznie zebrani goście oraz rodziny i członkowie Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego. Dalszą część VIII Spotkania Rodzin Powstańców Wielkopolskich uczestnicy odbyli przy żołnierskiej grochówce, pysznych jagodziankach i kawie. Wspomnienia, oglądanie pamiątek rodzinnych i rozmowy uczestników uroczystości trwały jeszcze przez kolejne godziny.

 

Arkadiusz Słabig

III Rajd dla Niepodległej (Miały – Chełst – Gospódka – Pławisko – Zdroje – Sieraków)

242025781_876431553018763_384802204461420751_n

17 września br. udało się po rocznej przerwie zorganizować Rajd dla Niepodległej – cykliczne przedsięwzięcie realizowane przez Szkołę Podstawową im. Powstańców Wielkopolskich w Miałach i mialskie Koło Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. W tym roku temuż przedsięwzięciu mającemu wymiar edukacyjny, integracyjny i patriotyczny nadano podtytuł „Śladami wybitnych Wielkopolan”. Organizacją rajdu zajęli się dyrektor Joanna Ignaszak i dr hab. Arkadiusz Słabig. Nawiązano współpracę ze Szkołą Podstawową im. Józefa Chociszewskiego w Chełście. Uzyskano wsparcie ze strony Nadleśnictwa Sieraków, Muzeum Zamku Opalińskich oraz Urzędu Gminy Wieleń.
W pierwszej kolejności młodzież odwiedziła szkołę w Chełście, niezwykłej miejscowości podzielonej traktatem wersalskim na wiele lat na część niemiecką i polską. Reliktem dawnej delimitacji jest dzisiejsza granica administracyjno-wyznaniowa. Zachodnia część wsi należy do diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, zaś wschodnia do archidiecezji poznańskiej. Z przeszłością Chełstu uczniowie z Miałów zapoznali się biorąc udział w Międzyszkolnym Projekcie „Dlaczego granica polsko-niemiecka przebiegała na rzece Miałce?”, koordynowanym przez Teresą Kubiś, nauczycielkę i działaczkę społeczną związaną ze Stowarzyszeniem „Młodzi dla Wsi”. Przybliżono im także postać patrona szkoły – Józefa Chociszewskiego (1837–1914), wybitnego pisarza i działacza narodowego.
Po niezwykle serdecznym przyjęciu w Chełście uczestnicy rajdu udali się do leśniczówki Gospódka. Tam przy pomniku ku czci Antoniego Jarochowskiego przysłuchiwali się opowieści o tragicznych losach tegoż leśnika i powstańca wielkopolskiego, zamordowanego przez Niemców w 1944 roku. Kolejnym etapem rajdu była mogiła strzelców wielkopolskich przy gajówce Pławisko, gdzie uczniowie przeprowadzili prace porządkowe w ramach wolontariatu. Niecałą godzinę później dzięki uprzejmości pracowników Nadleśnictwa Sieraków, przy zachowaniu reżimu sanitarnego, wspięli się na Wieżę Obserwacyjną „Zdroje” skąd podziwiali wspaniałą panoramę Puszczy Noteckiej. Następnie zatrzymali się w Sierakowie, w Muzeum Zamku Opalińskich. Robert Jędrzejczak, dyrektor placówki, przeprowadził pasjonującą lekcję muzealną, podczas której przybliżył młodym słuchaczom dzieje Sierakowa wplecione w wielką historię, a także naszkicował losy jego wybitnych właścicieli z rodów Borkowiców, Górków, Opalińskich i Gartenbergów-Sadogórskich. Jednak prawdziwą gratką była wystawa czasowa poświęcona pierwszej bitwie chocimskiej (1621 r.), w której walczył Piotr Opaliński, wojewoda i kasztelan poznański, właściciel Sierakowa. Po tym niecodziennym spotkaniu z historią uczniowie odbyli marsz szlakiem zabytków. Ujrzeli: Panteon Ziemi Sierakowskiej, kościół parafialny, dawną synagogę, zrewitalizowany budynek dawnego kościoła ewangelickiego i wreszcie pomnik na Placu Powstańców Wielkopolskich, stojący w miejscu, gdzie przed przeszło stu laty składały uroczystą przysięgę miejscowe oddziały powstańcze.

Jolanta Kluczyńska, Alicja Serwatkiewicz i Magdalena Stratyńska

Gra Miejska „Śladami Powstańców Kórnickich”

6 października 2018 roku na terenie Kórnika została przeprowadzona gra miejska, której celem było przybliżenie młodzieży historii miasta i udziału kórniczan w Powstaniu Wielkopolskim, a także kształtowanie aktywnej postawy wobec dziedzictwa historycznego i kulturowego.
Udział w grze wzięli uczniowie klas szóstych ze Szkoły Podstawowej Nr 1 im. Tytusa Działyńskiego, a organizatorem jej był zespół nauczycieli w składzie: Alicja Serwatkiewicz, Magdalena Stratyńska i Jolanta Kluczyńska.
W ramach wymiany doświadczeń między szkołami, w zakresie pracy wychowawczej wokół patrona, prezentujemy poniżej: scenariusz gry, regulamin, kartę uczestnictwa, instrukcję i zadania dla drużyn. 

Gra miejska w Kórniku – materiały

Jerzy Przybecki

Operacja Orzeł

image0 (1)

Stawiając we Wschowie na cmentarzu obelisk wiedzieliśmy, że będziemy  musieli prędzej czy później uzupełnić jego wygląd zewnętrzny, ponieważ zakończenie cokołu prostym daszkiem nie spełniało naszych oczekiwań.
Po prostu nie starczyło pieniędzy na jego dokończenie. Prowadziliśmy także dyskusję, co ma stanąć na cokole: powstańcza rogatywka, Powstaniec, Krzyż Powstańczy, orzeł, czy zupełnie coś innego może nowoczesnego, współczesnego. W końcu stanęło – Orzeł. Czas nieubłaganie uciekał. Rok minął. Jadąc do Szprotawy, kilka razy byłem w firmie, która takie figury ogrodowe wykonuje – orły też były. Dwa rodzaje cena do przyjęcia. W końcu wybrałem jednego – orzeł zrywający się do lotu – analogia do odradzającej się Polski w 1918 roku. Jakież było moje zdziwienie, kiedy dwóch pracowników załadowywało go do mojego samochodu. Wykonawca twierdził, że jest to specjalnie przygotowany materiał betonowy, bardzo trwały, zagęszczony i z pewnością nas przeżyje. Waga bagatela, prawie 40 kg. Wcześniej uzgodniliśmy z Panem Prezesem Zdzisławem Rygusikiem, że ktoś go odbierze, póki co będzie czekał u mnie w garażu. Często ktoś z Urzędu jedzie do Zielonej Góry, to przecież może zabrać. Mijały kolejne dni, Covid nie raczy odpuścić, zaostrzenia się wzmagają – większość pracuje zdalnie – a czas ucieka. Jest już koniec października – orzeł czeka!
Kierowcy na urlopie. A należy go jeszcze pomalować zgodnie z oczekiwaniami. Ma to zrobić sekcja plastyczna z DK. Nie ma co czekać, trzeba szukać innych rozwiązań. Mamy przecież wielu przyjaciół – wici poszły w eter. I jak zwykle – złota myśl! Przecież współpracujemy
z Jednostką w Czerwieńsku, jej były dowódca, mój imiennik – pułkownik, myśliwy jest rodem ze Wschowy, przecież jak co roku pojedzie na groby… Jurek jak zobaczył, no może dokładnie jak go razem podnosiliśmy – tylko westchnął „nigdy bym nie przypuszczał, że to może być takie ciężkie, jak wy to wtaszczycie na ten cokół?” Potem się okazało że mimo wszystko jechał z nim bardzo ostrożnie. Jak zadzwoniłem, że orzeł odleciał, Pan Prezes tylko krótko „jak ten czas leci , przecież tak niedawno był kwiecień a już koniec roku” – orzeł przyleciał – super. Kolejny przyjaciel naszego towarzystwa i działań to kolega Tomasz – kamieniarz, który miał zadanie umocować tego orła na postumencie i jeszcze dodatkowo posadowić kamień z napisem upamiętniający posadzenie w ubiegłym roku Dębu. Te dwa zadania postanowiliśmy wykonać 19 grudnia. Tradycyjnie w tym dniu rozpoczynamy w oddziale obchody związane z rocznicą wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Tym samym Wschowa stała się miejscem Oddziałowych uroczystości. Wcześniej ustaliliśmy, że ta uroczystość będzie miała charakter bardzo kameralny i tak było!
W przeddzień telefon od Tomka kamieniarza, nie możemy być o 12.00, tak jak ustaliśmy tylko o 8.00 rano, bo na taką godzinę dostałem „HADEESA” do zdjęcia i postawienia kamienia! W czasie pandemii nawet pogrzeby odbywały się od wczesnych do późnych godzin a od 12.00 mieliśmy też tylko uzgodnioną godzinę na to zadanie. Całe szczęście, że ta godzina ranna też wystarczyła na to aby nie zakłócić miru obrządku cmentarnego.
Tak więc orzeł odleciał i spokojnie wylądował w miejscu przeznaczenia. Dumny Pan Prezes meldował: „Orzeł na obelisku, kamień z napisem na miejscu – ten Twój Tomek to jednak nie jest zwykłym kamieniarzem – to prawdziwy artysta”.

Autor jest Prezesem Honorowym
Oddziału Lubuskiego TPPW

Michał Klisiński 

 Koło TPPW w Gorzowie Wlkp.

Początek 2020 r. stanowi ważną cezurę w przywracaniu pamięci o Powstaniu Wielkopolskim i jego uczestnikach w Gorzowie Wielkopolskim. Jest to szczególnie ważne w mieście,  w którym po zakończeniu II Wojny Światowej osiedliło się wielu Powstańców Wielkopolskich, a część z nich została pochowana w wydzielonej i uporządkowanej kwaterze cmentarza parafialnego przy ul. Warszawskiej. Poza wspomnianą kwaterą cmentarną z nagrobkami Powstańców, od grudnia 2019 r. miejscem pamięci o Powstaniu i jego uczestnikach jest odsłonięty w rocznicę 100-lecia wybuchu zrywu narodowowyzwoleńczego obelisk na cmentarzu komunalnym. Inicjatorką upamiętnienia w takiej formie tego wydarzenia była Pani Barbara Zwolińska – mieszkanka Gorzowa, której oboje rodzice uczestniczyli w Powstaniu. Swój wkład w ocalenie pamięci o Powstańcach, którzy po 1945 roku zamieszkali w Gorzowie, wniósł niestrudzony regionalista redaktor Jerzy Zysnarski. Opracował on i opublikował, w wydawanym przez Archiwum Państwowe w Gorzowie Nadwarciańskim Roczniku Archiwalno Historycznym, artykuł zawierający krótkie biogramy niektórych z nich.
Nowy impuls i motywację do podejmowania kolejnych inicjatyw stanowi powołanie w Gorzowie dnia 28 stycznia Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/19  Oddziału Lubuskiego w Zielonej Górze. Jest to drugie po Kole w Witnicy ogniwo Towarzystwa w północnej części województwa lubuskiego. Koło skupia obecnie dwunastu członków, których połączyło zainteresowanie historią Powstania Wielkopolskiego i dążenie do przywrócenia pamięci o jego uczestnikach oraz popularyzowania wartości, które reprezentowali. Zapraszamy do włączenia się w działania Koła kolejne osoby zainteresowane.
W pierwszych miesiącach od powołania Koła udało się nawiązać współpracę z instytucjami kultury i nauki funkcjonującymi w Gorzowie. W swoje gościnne progi zaprosiło nas Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, z którym zawarte zostało przez nasze Koło porozumienie o współpracy w sferze edukacyjnej i naukowej. Dzięki uprzejmości Dyrektor Muzeum Pani dr Ewy Pawlak udostępniono nam jedno              z pomieszczeń Willi przy ul. Warszawskiej, w którym możemy organizować zebrania Koła. Podjęliśmy również współpracę z Archiwum Państwowym oraz Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Gorzowie. Z uwagi na sytuację epidemiologiczną i obostrzenia z nią związane nie odbyło się zebranie naszego Koła, na którym miał być wypracowany ramowy program pracy. Obecnie czynione są przygotowania do zorganizowania spotkania członków Koła w nowym terminie.
Nasze zamierzenia i plany będą koncentrować się przede wszystkim na działaniach w obszarze edukacji historycznej, organizowaniu prelekcji i wystaw poświęconych Powstaniu. Wartym podjęcia zadaniem jest opracowanie imiennego wykazu Powstańców Wielkopolskich związanych z Gorzowem i ościennymi gminami oraz umieszczenie go na tablicy pamiątkowej, w przestrzeni publicznej. Dopełnieniem tej inicjatywy byłoby symboliczne oznaczenie nagrobków Powstańców Wielkopolskich. To tylko kilka inicjatyw spośród naszych zamierzeń, które chcielibyśmy zrealizować. Nie uda się to nam samodzielnie. Dlatego tak ważne jest obecnie nawiązanie współpracy z zainteresowanymi instytucjami,  a w szczególności uzyskanie wsparcia lokalnej administracji samorządowej Gorzowa i ościennych gmin.

Autor jest prezesem Koła TPPW
w Gorzowie Wlkp.